Berghutten Zwitserland

• Smaragdhagedis

Tessin (Ticino) is het zuidelijkste kanton van Zwitserland. Het grenst aan Italië en de Zwitserse kantons Uri, Wallis en Graubünden. Het is dan ook niet zo verwonderlijk dat het grootste gedeelte van Tessin dus Italiaans spreekt. Ticino is genoemd naar de gelijknamige rivier, deze kent zijn oorsprong op de Nufenenpass en heeft het Bedretto-, Leventinadal en Riviera dan al doorlopen om uiteindelijk uit te monden in Lago Maggiore. Bellinzona is de hoofdstad van het Zwitserse kanton Tessin. Hoewel de bergen in Tessin niet de bekendheid hebben van de bergmassieven in andere Zwitserse kantons, toch is ook deze Alpenwereld een wandelparadijs voor bergwandelaars.

De veelzijdigheid van Tessin maakt deze regio tot de ideale vakantiebestemming voor elk jaargetijde. Het unieke van Tessin is de verscheidenheid van gebouwen zoals kerken, dorpen, bruggen, en niet te vergeten de prachtige natuur. De zon schijnt in dit zuidelijke Italiaanstalige deel van Zwitserland vaker dan in alle andere delen van Zwitserland. Door de aangename temperaturen in het grootste deel van het jaar geniet u tot ver in oktober van het buitengewoon milde klimaat, ook ideaal voor actieve vakantiegangers. De mooie natuur van bergen en meren, in combinatie met zachte temperaturen, is zeer geschikt voor allerlei buitenactiviteiten zoals zwemmen in rivieren en heldere meren, fietsen, wandelen, klifduiken en vele andere avontuurlijke bezigheden. De meeste toeristen zijn te vinden rondom de meren van Lugano en Locarno. De vele bergdalen zijn erg geliefd bij bergwandelaars, evenals de authentieke bergdorpen. Hoewel de bergtoppen in Tessin niet de bekendheid hebben van de bergmassieven in Graubünden, Wallis en Berner-Oberland, is de Alpenwereld ook hier een paradijs voor bergwandelaars. De Rheinwaldhorn is met zijn 3400m de hoogste berg in het kanton.

En vergeet niet waar Ticino nog het meest om bekend staat: Italiaanse lifestyle, fantastische panorama's, prachtige meren en een uitstekende Merlot wijn. Want nergens in Zwitserland groeit, bloeit en gedijt een zo welige vegetatie als in het buitengewoon milde Tessiner klimaat. Het kanton Ticino is verdeeld in 8 districten: Bellinzona, Blenio, Lugano, Locarno, Leventina, Riviera, Mendrisio en Vallemaggia. Op deze site zult u een aantal districten terug vinden onder bergwandelen in dit gebied.

• Valle Leventina

Het Valle Leventina licht aan de zuidzijde van de Alpen in het Zwitserse kanton Tessin en loopt van Airolo naar Biasca. Het Valle Leventina heeft weinig bekendheid bij toeristen, hierdoor treft men er ook weinig toeristen aan. Het Leventinedal heeft ruim 600 kilometer aan wandelwegen. De Strada alta is een lange afstandswandeling van Airolo gelegen op een hoogte van 1140m naar Biasca, dat op een hoogte ligt van 290m boven zeeniveau. Het dal wordt onderverdeeld in een boven en onder gedeelte. Het “Obere Leventina” kent een prachtig recreatiegebied rond de bergmeren in het Val Piora. Een van de steilste kabelspoorwegen overbrugt een hoogteverschil van 800m, vanuit het Leventinadal tot aan het bergstation Piora. Vanaf het bergstation wandelt men in 15 minuten naar het bergmeer Lago Ritom. Maar het smalle ingeklemde Leventinadal heeft meer te bieden dan alleen maar een snelle autoververbinding van Airolo naar Italië. Door het Leventinadal loopt de rivier de Ticino, de autosnelweg A2, een spoorlijn en de secundaire rijbaan, Via San Gottardo. We rijden over deze secundaire rijbaan, weg van de hectische autosnelweg langs historische en pittoreske dorpen en gehuchten richting Biasca. In Rodi-Fiesso brengt een kabelbaan u naar het hoger gelegen Lago Tremorgio gelegen op 1820m hoogte. Bij Prato ligt de historische Piottinokloof, het dateert uit 1550 en het vroegere tolhuis Dazio Grande is nu een hotel-restaurant/museum. De Piumognas-waterval in Faido is 43 meter hoog en is een van de meest spectaculaire in Ticino! Een must voor natuurliefhebbers, de waterval is eenvoudig te voet bereikbaar. Bij de brug over de Piumogna heeft men een spectaculair schouwspel. In Faido staat de Kerk van S. Francesco met kapucijnenklooster, het oratorium van San Bernardino en de kerk van San Andrea. Via o.a. Lavorgo, Giornico en Bodio bereiken we Biasca, waarna we het Riviera dal in rijden richting Bellinzona.

• Airolo Chiesa dei Santi Nazario e Celso

Airolo, gelegen op 1200m, is de hoofdplaats in het zuidelijk gelegen deel van Zwitserland, Valle Leventina, in het kanton Tessin (Ticino). Airolo is gelegen aan de zuidelijke toegang van de St. Gotthardpass en -tunnel. Ten westen van Airolo gaat men naar de hoogste, geheel in Zwitserland gelegen pas, de Nufenenpass. Airolo is een belangrijke doorverbinding via de autosnelweg A2 maar ook via de spoorlijn die tezamen door de 17 km lange Gotthardtunnel gaan. 

• Monument Airolo Gotthard-Strassentunnel

De parochiekerk van Airolo is vernoemd naar de twee christelijke martelaren Nazero en Calsus welke vereerd zijn door de katholieke- en orthodoxe kerk, de kerk van Saints Nazario en Celso (Santi Nazario e Celso)  heeft een neoklassieke bouwstijl. In de zomer is het een ideaal wandelgebied, Passo di Cristallina en de Strada degli alpi zijn vertrekpunten voor wandeltochten vanuit Airolo. 

Een herdenkingsmonument nabij het station doet herinneren aan de mensen die zijn omgekomen tijdens de bouw van de Gotthardtunnel. Het skigebied in de winter mag dan niet zo hoog liggen 1100m-2250m, niettemin heeft het 30 Km aan pistes.

• Ritom Standseilbahn

Ver verwijderd van het drukke Leventina dal, ligt rond de hoogste alp van Ticino een waar bergmeerparadijs in een beschermd landschapsgebied; het Pioradal. Het gebied rond de meren Lago Ritom, Lago Cadagno en Lago Tom leent zich uitstekend voor aantrekkelijke wandelingen in een landschap vol ongenaakbare schoonheid. Piotta Centrale Ritóm (1005m) is het uitgangspunt naar de hoger gelegen bergmeren: Lago Ritóm, Lago Cadagno, Lago di Tom en niet te vergeten de Capanna Cadagno (1987m). De Ritom “standseilbahn” is één van de steilste banen van Europa met een stijgingspercentage van 87,8%. De baan werd in 1921 gebouwd gelijktijdig met de naastgelegen SBB waterkrachtcentrale.

• Altanca Foss

Op het tussenstation Altanca (1378m) hebben we een prachtig uitzicht op het zuidportaal van de Gotthardtunnel bij Piotta. Het dorp Altanca (1390m) biedt vele wandelmogelijkheden. Bij Altanca-Foss (1410m) gaat een smalle weg omhoog naar de parkeerplaats bij de stuwdam van Lago Ritóm. Een  verwarrend verkeersbord doet u denken dat genoemde tijden geen doorgang is toegestaan, dit geldt echter alleen voor het dorpje Cadagno. Of het lonend is de smalle weg naar boven te rijden moet een ieder voor zich bepalen. Het parkeergeld bij Lago Ritóm bedraagt 8 CHF per dag, een ritje Altanca-Piora kost 11 franken retour.

 

• Stuwdam Piora

Van bijzonder belang is de kerk van de heiligen Cornelius en Cyprianus, het dateert uit de zeventiende eeuw, maar de oorspronkelijke bouw dateert uit de 11e - 13e eeuw. We gaan via het tussenstation Altanca, naar het bergstation Piora (1793m). Van hieruit is het 25 minuten lopen naar de stuwdam van Lago Ritóm. De wandeling gaat over de rijbaan richting het meer en biedt een prachtig uitzicht op de omgeving. Bij Piora (1852m) Lago Ritóm aangekomen hebben we vele wandelmogelijkheden waarbij onze voorkeur uitgaat naar de Capanna Cadagno en via Lago di Tom terug.

• Lago Ritom

De weg om het meer is een saaie, brede weg bedoeld voor agrarisch gebruik. De omgeving is indrukwekkend en de kapel S.Carlo is een plaatje op zich. In het bergdorp Cadagno hebben we zicht op de P.Corandoni (2629m) richting de Cadagno-hut. Bij Canvetto da Charly-Cadagno, het plaatselijke restaurant van het dorp, kijken we uit op de P.Taneda (2667m). Op Alpe di Piora (1964m) is het rustig, de koeien zijn een aantal dagen geleden naar beneden gebracht en het boerenleven lijkt hier stil te staan. De stallen zijn schoon en de boerderijen winterklaar. Langs Alpe di Piora vervolgen we de route richting de Cadagno-hut die we al geruime tijd in het vizier hadden.

• Capanna Cadagno

Capanna Cadagno (1987m) is een SAT berghut op een mooie locatie in een prachtige omgeving. Naast de hut voert Murinascia Grande het water af via een diepe kloof richting Lago Ritóm. (Zie ook het verhaal onder Berghutten; Capanna Cadagno).

 

• Lago Ritom/Lago Cadagno

We verlaten de hut en vervolgen de weg om het Cadagno meer, waar we Lago Ritóm (1850m) en Lago Cadagno (1921m) in een blik kunnen vangen. Via Cadagno di dento, een aantal woningen aan de andere kant van het meer, gaat het via Cadagno  en een steile klim naar Lago di Tom, een bergmeer dat ruim 200 meter hoger is gelegen. Halverwege de klim blikken we nog even terug en hebben we een prachtig uitzicht op Lago Cadagno, Alpe di Piora en Capanna Cadagno. 

 

• Krijtrotsen Lago di Tom

Lago di Tom (2022m) het laatste bergmeer voor deze dag. Ook de boerenbedrijven op Alpe Tom zijn al winterklaar, zo rond eind september. De hoger gelegen bergmeren richting de Capanno Cadlimo (2570m) bewaren we voor een volgende keer. De krijtrotsen in dit gebied leveren mooie plaatjes op. De vele “Murmeltiere” in dit gebied eten er nog lustig op los, voor ze aan hun winterslaap beginnen. Vanaf Lago di Tom hebben we Lago Ritóm alweer in het vizier, een steile afdaling volgt naar Alpe Ritóm aan het Ritóm stuwmeer.  

• Lago Ritom

De avond valt over het Ritóm stuwmeer. We vervolgen de route naar het bergstation en genieten nog even van het prachtige uitzicht. Het bergstation ligt er op een aantal bergwandelaars na verlaten bij en de laatste dalvaart brengt ons weer terug naar ons beginpunt van de route, Altanca.

• Parochiekerk van SS Petrus en Paulu

Quinto ligt een kleine kilometer van de kantonnale Via San Gottardo aan de andere zijde van de Ticino. De kleine gemeenschap heeft hoofdzakelijk een agrarische achtergrond. Chiesa dei Santi Pietro e Paolo oftewel de kerk van de heiligen Petrus en Paulus in Quinto is een parochiekerk uit 1681 zoals we hem nu nog kunnen bewonderen. Archeologische opgravingen hebben aangetoond dat de huidige kerk is gebouwd op de overblijfselen van Romaanse fundamenten uit de 13e eeuw. Het interieur van de kerk is barok. Het felle indigo blauw, fleurt het geheel op. De parochiekerk van SS Pietro e Paolo staat op de lijst van Zwitsers erfgoed en is van nationale betekenis. De koster van de kerk was zo vriendelijk om ons na de kerkdienst de kerk te laten bezichtigen. Na een wandeling door het dorp gaan we verder richting Faido.

• Piumogna-waterval

Faido wordt doorkruist door de kantonnale Via San Gotthardo en ligt tussen de Spoorlijn en de Ticino in de groene vallei van het Leventina dal. De 43m hoge waterval van Piumogna is de meest spectaculaire waterval in Tessin. De waterval is vanaf een houten wandelbrug voor de waterval te bewonderen. Faido kende een glorieus verleden, begin 1900 was een verblijf in Faido duurder dan in St. Moritz. Maar door de aanleg van de St. Gotthardtunnel en de Autobaan A2 lijken de dorpen langs de Via San Gotthardo uitgestorven. 

• Oratorium San Bernardino da Siena

Het oratorium van San Bernardino da Siena in Faido, uit 1459, was van oorsprong een adellijke kerk van de familie Varesi. Eind 16e eeuw werden er nog restauraties uitgevoerd aan het oratorium. De kerk verbonden aan het kapucijnenklooster in Faido, is gewijd aan San Francesco d’ Assisi en staat aan het eind van het dorp vanaf het noorden gezien. Hij werd in 1608 gebouwd en aan het eind van de 18e eeuw ingrijpend gewijzigd. Het olieverfdoek op het hoofdaltaar dateert uit 1680 en draagt een afbeelding van de Madonna met de heiligen Franciscus en Jozef. Het voormalig knekelhuis naast de hoofdingang doet tegenwoordig dienst als opslagruimte. Ostello dei Cappuccini is een voormalige kloosterschool naast het kapucijner klooster waar men thans kan overnachten. Dit is nu een originele manier van overnachten onderweg op doorreis naar…. In het midden van het dorp staat de kerk van S. Andrea een plechtige kerk die in 1830 werd herbouwd op de fundamenten van een oude kerk uit de 16e eeuw.

• Monument della Battaglia

Zoals bij ons in de Nederland de slag bij Heiligerlee bekend staat in de geschiedenisboeken, staat Giornico, een dorp in het Leventina-dal, bekend om de slag bij Giornico in 1478. (Battaglia dei Sassi Grossi). Deze slag is belangrijk geweest voor de Zwitsers omdat de Tessiners zegevierden over de Milanezen en zij daardoor de controle over de St. Gotthard veroverden. Zodra we het dorp binnen rijden, vanuit noordelijke richting, doet een groot monument waarnaast drie vlaggen staan, ons hieraan herinneren, della Battaglia.

• Santa Maria del Castello

Er heeft zich een klein bizar eilandje gevormd in het dorp tijdens deze slag. Wij wandelen door het dorp en slaan voor de brug linksaf en wandelen met de stroom mee, passeren de eerste boogbrug en bevinden ons dan op het eilandje van Giornico waar een handvol woningen staan. Erlangs lopend naderen we de tweede boogbrug en wandelen vervolgens over de tweede boogbrug links naar Chiesa San Michele of te wel de Sint-Michielskerk. Historische documenten gaan terug tot 1210, de romaanse stijl is door de eeuwen heen volledig vervangen door de kerk die vandaag de dag zichtbaar is. Het doopvont werd overgebracht naar de kerk van San Nicola vijftig meter verderop en is nog het enige oorspronkelijke van de Sint-Michielskerk.

• Kerk van San Nicolao

De kerk van San Nicola is een van de meest karakteristieke bouwwerken uit de romeinse tijd. De wijngaard rondom de kerk, de deur op de zuidgevel met romeinse sculpturen, het hoofdaltaar enz. Bijzonder onder de pastorie is de elegante crypte. Gaan we weer naar buiten na het maken van foto’s dan zien we op een heuvel voorbij de spoorbaan de opvallende kerk van Santa Maria del Castello. Zoals de naam al zegt behoorde het tot een kasteel uit 1518 dat toen door de Urani werd verwoest. De Ruïnes rondom fotograferen we, helaas werkt de app niet bij de ingang van de kerk waar we de kerkdeur mee open moesten krijgen. Rest ons niets anders dan terug te wandelen naar het dorp om vervolgens onze route richting Biasca te vervolgen.

• Riviera

Het vijftien kilometer lange Riviera dal in het kanton Tessin strekt zich uit van Biasca tot Bellinzona. Door het Rivieradal loopt evenals door het Leventinadal de rivier Ticino, de autosnelweg A2, de spoorlijn “Gotthardbahn” en de secundaire rijbaan Via San Gottardo. In tegenstelling tot het Leventina dal dat hierboven beschreven staat, zijn de steile berghellingen van het Riviera dal nagenoeg onbewoond. Het Riviera dal is ook het eldorado van het Fun-Rafting en Canyoning. (Canyoning is één van de meest spectaculaire buitensporten, je maakt lopend, zwemmend, klimmend en glijdend een tocht door een kloof, in de stroming van een rivier). Het zijn indrukwekkende en spectaculaire plekken waar de gewone wandelaar niet komt in een wonderschone omgeving. Cresciano is een centrale uitvalbasis voor Canyoning. Nabij Cresciano in het Riviera dal zijn de Boggera en d’Iragna rivier een geliefde Canyoning plek. Voor 4-5 uurtjes rafting of canyoning betaal je al gauw tussen de 150-250 CHF. Op de website van rafting en canyoning in Ticino vindt je meer informatie en instructeurs die je verder kunnen begeleiden. 

• Biasca

Biasca is het belangrijkste stadje van deze streek. Strategisch gelegen omdat de dalen Val Leventina, Val Blenio en Riviera hier samen komen (ook wel Ambrosiaanse dalen genaamd). (De Tessiner bergdalen die na de Lukmanier pashoogte volgen, zoals o.a.: Valle Santa Maria, Val Campo, Val Camadra  en de Blenio vallei staan onder de Lukmanierpass vermeld, omdat deze pas begint in Graubünden). De Brenno rivier, komend vanaf de Lukmanierpass, mondt hier uit in de Ticino. De Ticino rivier kent zijn oorsprong op de Nufenenpass en heeft het Bedretto - en Leventinadal dan al doorlopen om uiteindelijk via de Riviera uit te monden in het Lago Maggiore.

• Chiesa SS. Pietro e Paolo

Biasca bezit veel historische gebouwen en oude kerken, waaronder de Romaanse San Pietro en Paolokerk uit de 12e eeuw, een van de belangrijkste Romaanse bouwwerken van Zwitserland. Informeer eerst of de kerk open is, de 185 traptreden naar boven zijn anders voor niets geweest. De kerk is gebouwd van graniet, hetgeen hier nog steeds in de omliggende bergwanden wordt uitgehouwen. De grote zuilen verdelen de kerk in drie schepen, het middenschip en aan weerszijden twee  van ongelijke hoogte zijnde zijschepen. De prachtige gotische fresco’s in de kerk dateren uit de 13e tot de 17e eeuw. Een ander  monumentaal pand, waarvan de plattegrond een Grieks kruis voorstelt is de San Carlo kerk. We vervolgen de reis richting Bellinzona door het Riviera dal.

• Oratorium Santa Maria del Castello

Osogna gelegen op een hoogte van 276m boven zeeniveau ligt in de Rivieravallei. De parochiekerk van Osogna werd gebouwd in de 12e eeuw en is gewijd aan St. Felino e Gratiniano. De kerk is later herbouwd in barokke stijl. Het prachtig stucwerk is uit de 17e en 18e eeuw. De fresco’s dateren uit 1719. De kerk werd in 1981-1985 volledig gerestaureerd. Iets boven de parochiekerk stort de Nala-waterval zich in een diepe waterpoel omringd door grote rotsblokken die door de eeuwen heen zijn uitgeslepen door het water. De gladde rotsstenen zijn een gewilde plek voor Canyoning. Canyoning is een adventure-sport waarbij je door een rivierkloof of waterval gaat door middel van klimmen, abseilen en glijden om uiteindelijk beneden in de waterpoel onder de waterval uit te komen in het kristalheldere water van deze spectaculaire plek. Iets boven de waterval trekt het Oratorium van St. Maria del Castello onze aandacht. De kapel van St. Maria del Castello is op een heuvel boven Osogna gebouwd, op de ruïnes van een middeleeuws kasteel en het dateert uit de 16e eeuw. Het heeft prachtige bewaard gebleven fresco’s uit de 15e tot en met de 17e eeuw. De kapel werd in 1972 gerestaureerd en is het hele jaar gesloten.

• Monastero di Santa Maria

Het Klooster van Claro, Monastero di Santa Maria Assunta, is een benedictijnenklooster dat nog steeds bewoond is. Het benedictijnenklooster van Santa Maria Assunta, boven het dorp Claro, werd gesticht in 1490 en is het oudste klooster in Ticino. Vanuit het dal steekt het witte benedictijnenklooster opvallend af tegen de dichtbeboste berghellingen dat hoofdzakelijk uit loofbomen bestaat. Wij nemen het steile wandelpad langs knoestige kastanjebomen en een klaterende bergbeek. De wandeling staat een klein uurtje aangegeven dus dat moet te doen zijn, let wel het is een oude pelgrims-pad met kleine keien die behoorlijk glad kunnen zijn. Maar niet veel later bereiken we het klooster. 

• Monastero di Sta Maria

Het klooster is hermetisch afgesloten van de buitenwereld, een hoge muur en automatische deuren en camera’s geven geen inkijk. De kloosterkerk is open en kan bezichtigd worden. In een klein winkeltje verkoopt men eigen gemaakte producten als jam, honing ect., maar ook ansichtkaarten, boeken en breiwerk. Een stem achter een doorgeefluik, dat als het ware uit een halve uitgeholde boomstam bestaat, is het enige hoorbare contact dat er is. Het gekochte product wordt aan de ene zijde in de holle draaideur gezet, omgedraaid zodat men kan het gekochte product aan de andere zijde eruit kan nemen en vervolgens het geld erin kan leggen. Ze wensen ons nog een fijne dag toe. Wij nuttigen hier onze meegebrachte lunch en besluiten om over de rijbaan terug te wandelen naar Claro. De wandeling leidt met een weidse boog om het klooster, waar we even later nog volledig zicht op hebben. De rijbaan is goed te wandelen en in no-time zijn we dan ook aangekomen bij de parkeerplaats vlak voor de slagboom waar een tiental auto’s kunnen staan, Sant Ambrogio. Het Oratorium St. Ambrosi te Claro blijkt gesloten, achter dit oratorium is nog een kleine kabelbaan die ook naar het benedictijnenklooster leidt een rit koste 7 CHF in 2023.

• Bellinzona

Bellinzona is de hoofdstad van het Italiaanssprekende Zwitserse kanton Ticino. Bellinzona is de sleutel tot de strategisch gelegen passen St.Gotthard, Lukmanier en de San Bernadino. Alle drie de passen zijn nog steeds belangrijke transportroutes tussen de omliggende landen; Oostenrijk en Italië. Bellinzona is de stad met de best bewaarde kastelen van Zwitserland. De 3 kastelen staan inmiddels op de UNESCO werelderfgoed lijst.

Het Castelgrande staat in het centrum van de stad op een heuvel, terwijl naar het oosten de kastelen Montebello (It. Castello di Montebello ) en Sasso Corbaro (It. Castello di Sasso Corbaro ) staan.

• Castelgrande kasteel

Het uitzicht op de beide andere burchten, vanaf de indrukwekkende verdedigingsmuur van Castelgrande is grandioos. De oude tuinen van de burcht, brengen je helemaal terug in de tijd: de zwerftocht door de Middeleeuwen kan beginnen! Gastelgrande is gebouwd in de 10e eeuw en is het grootste van de drie kastelen. Kasteel Montaebello, het middelste kasteel van Bellinzona, ligt op een heuvel 90 meter boven de stad en biedt een prachtig uitzicht over Castelgrande. In het kasteel is een tentoonstelling “Archeologia Montebello” over de geschiedenis van middeleeuwse landhuizen en archeologische vondsten. Deze vesting dateert uit het einde van de 13e eeuw tot eind 15e eeuw. Van alle drie kastelen is alleen van Sasso Corbaro een exacte bouwdatum bekend, namelijk 1479. De vierkante binnenplaats van kasteel Sasso Cobaro is omgeven door hoge muren en een massieve uitkijktoren. Castello di Sasso Corbaro ligt 230 meter boven de stad Bellinzona en biedt een fantastisch uitzicht over de stad en verre omgeving. Tijdens de winterperiode kunnen van de kastelen Montebello en Sasso Corbaro alleen de binnen- en buitenplaatsen worden bezocht.

• Castello di Montebello

Andere belangrijke gebouwen uit de 15e eeuw zijn o.a.; Maria delle Grazia en de SS Pietro en Stefano kerk met zijn imposante renaissancegevel, welke gebouwd tussen 1518-1565. Het prachtige twaalfdelige roosvenster boven de ingang van de kerk dateert uit het eind 16e eeuw en begin 17e eeuw het heeft een diameter van vijf meter. De wanden van de kerk (16e en 17e eeuw) herbergen enkele mooie taferelen en zijn rijkelijk versierd met 17e -eeuws stucwerk. De preekstoel, wentelend om een pilaar van de kerk, bestaat hoofdzakelijk uit scagliola (een gipsen imitatie van marmer) en dateert uit 1784. Al is de hele kerk ook gemaakt van Scagliola het was voor die tijd en nog steeds, een kunst op zich om zoiets te maken. De vele zijkapellen in de kerk hebben zo zijn eigen betekenis, er hangen olieverfschilderijen uit voornamelijk de 17e eeuw. In een buitenwijk van Bellinzona, Monte Carasso, gaan we met de kabelbaan (funivia) naar het tussenstation Curzútt/S. Bernard.

MONTE CARASSO - MORNERA

• Curzutt San Barnard

Het is een grauwe dag vandaag en later op de dag zal er regen komen, een mooi moment om met de kabelbaan vanuit Monte Carasso naar Curzútt te varen en vandaaruit naar de kerk San Bernardo te wandelen. Vandaag is de kerk wel open, vorige week toen we de Tibetaanse brug "Carasc" liepen bleek hij gesloten te zijn. Openingstijden van de kerk staan op hun website: https://www.carasc.ch. De kleine nederzetting Curzútt werd tot ongeveer de 18e eeuw door verschillende families het gehele jaar bewoond. Dit verklaart het bestaan van de kerk. Thans is Curzútt, dat ligt op een hoogte van 600m, een tussenstation van het kabelbaan Monte Carasso naar Mornera dat ligt op een hoogte van 1345m. Monera is een geliefd oord voor deltavliegers die hier bij mooi gretig gebruik maken van de kabelbaan en wachttijden van meer dan een uur zijn hier geen uitzondering. Advies: boek online. Curzútt heeft een hostel, vergaderruimtes, het verzorgt bruiloften en evenementen en heeft een uitstekend restaurant. Het dorp straalt sfeer uit en heeft een weids uitzicht op Giubiasco en Bellinzona.

• San Barnardo Curzutt

Wij wandelen richting de San Bernardo van Curzútt dat we in 10 minuten bereiken. Volgens archeologisch onderzoek is de kerk gebouwd van de late 11e eeuw tot begin van de 12e eeuw. Een gids in de kerk geeft uitleg aan een groep mensen in het Duits en ongevraagd sluit ik me hier bij aan. Al met al zijn we al bijna een klein uur verder voordat ik met het fotograferen kan beginnen.

• San Barnardo Curzutt

De fresco’s zijn prachtig waarvan de oudsten dateren uit 1427. In de tweede helft van de 15e eeuw werd het schip verlengd en het portiek toegevoegd. Het portiek bevat de beschildering uit 1582 en stelt voor: de hemelvaart, rechts de heiligen Bernardino en Magdalena, links San Maurizio en Sint Bernardus, gemarkeerd door graffiti en signaturen van gelovigen en/of reizigers. Op de noordelijke gevel in de kerk staat groot het avondmaal afgebeeld uit 1450, opvallend zijn de kreeften en het varken die zijn afgebeeld. Het koor werd in 1607 beschilderd met een kruisigingsscene uit het leven van Sint Bernardus. Achter de kerk staat een kleine kapel of knekelhuis. Een prachtige kerk met een rijk verleden en zeker de moeite waard om te bekijken.

• Tibetaanse hangbrug (Carasc)

De wandeling naar de hangbrug is nog een klein uurtje lopen door ruig bergterrein. Met stijgen en dalen bereikten we vorige week de Tibetaanse brug "Carasc". De brug heeft een lengte van 270m en weegt ca. 50 ton, op een hoogte van 696m hangt de brug 130m boven het ravijn.

• Tibetaanse hangbrug (Carasc)

Over de brug gaat het terug naar het dorp al is de steile afdaling af te raden wanneer het geregend heeft. Voor hen die de voorkeur geven aan de shuttle bus zal men door moeten wandelen naar San Defendente, waar de shuttle bus u terug brengt naar het dorp, deze is bij een retour kabelbaan inbegrepen. De hangbrug staan verder vermeld onder aanraders op deze website. Langs de wandelroute staat een houtskooloven. Het is een oude techniek om houtskool te maken. Met een diameter van ca. 5m en een hoogte van ca 2m wordt het hout langzaam verbrandt en zijn de houten palen na ca. 10 dagen houtskool geworden. Een techniek van verbranden en het smoren van de toegevoerde zuurstof.

• Al Maglio ruine, Valle Morobbia

Vanaf de San Jori-pas (Italië) tot aan Giubiasca stroomt de Morobbia, door het gelijknamig dal, de Morobbia-vallei (Italiaans: Valle Morobbia). Giubiasco is een voorstad van Bellinzona en vandaaruit is de Morobbia-vallei te bereiken met het openbaar vervoer. Het is een zijvallei van de Magadino-vlakte en strekt zich in oostelijke richting uit naar Italië. De pittoreske nederzettingen van de Morobbia-vallei hebben zich vastgeklampt aan de steile hellingen van deze prealpen. Bij helder weer hebben we een spectaculair uitzicht over de Magadino-vlakte tot aan het Lago Maggiore, met het Monta Rosa massief op de achtergrond.

• Oratorium van S. Bernardino in Carena

In Carena, de laatste nederzetting van de Morobbia-vallei, is de dorpskern goed bewaard gebleven. Het oratorium van de Heilige Bernardino in Carena is een klein rechthoekig gebouw, waarvan de klokkentoren tegen de hoofdgevel leunt. Het stucaltaar dateert uit de 17e eeuw. De restauratie en installatie van het nieuwe meubilair dateert uit de jaren 70 van de vorige eeuw.

 

 

• Forni Vecchi Maglio e forno di Carena

Iets voorbij Carena vinden we de restanten van de spectaculaire ruïnes van de Maglio- en Carenaovens. Het gebied was namelijk bekend om zijn ijzererts en staalindustrie eind 18e eeuw en tot de vroege 19e eeuw. In 1464 werd er al ijzererts uit de mijnen rond Carena gewonnen. In de ruïnes van dit pre-industriële complex hangen enkele thematische tabellen voor een diepgaande analyse, helaas alleen in het Italiaans. Het complex omvatte naast de hamer en hoogoven, ook een onderkomen voor de arbeiders, metaalbewerkingsruimten, smederijen en kolenafzetting.

 

• Melera

Wij wandelen door de dorpskern en gaan richting Melera, vervolgens verkennen we de nederzetting, dat niet veel te bieden heeft. Aan het eind van het dorp staat nog een wasplaats. De berghut Capanna Genzianella in deze omgeving op de alp Piano Dolce staat vermeld onder Berghutten op deze website. Niet veel later bereiken we Carmena in de Morobbia-vallei. We wandelen langs de Kerk van de heiligen Antonio Abate en Abbondio in Carmena, Sant’Antonio, Valle Morobbia.

• Kerk van S Antonio Abate en S Abbondio Carmena

De kerk werd in 1371 al genoemd. De parochiekerk heeft een enkel schip met twee zijkapellen en dateert uit de 16e eeuw. In de 17e- en 20e eeuw werd het gerenoveerd. De dubbelboogportiek aan de voorzijde van de kerk is rijkelijk versierd met fresco’s, waaronder de heiligen Antonius en Abbondio. De elegante binnenruimte is bedekt met kruisgewelven, voor de rest is de kerk modern ingericht, zeg maar laat 20e eeuw.

 

• Vellano

Vervolgens gaat het richting Vellano in de Morobbia-vallei, dat gelegen is op 786m. De waterflessen worden nogmaals gevuld en we wandelen door het dorp en maken enkele foto’s en zetten de wandeltocht verder richting Pianezzo. Over het saaie asfaltstraatje waarvan we het laatste stukje afkorten bereiken we Pianezzo. Het is warm vandaag en aan het eind van het bospad is er even tijd voor een pauze. Langs de parochiekerk van de heiligen Jacobus en Filips zijn we aan het eind gekomen van de Morobbia-vallei. Een populaire plek voor natuurliefhebbers in een schilderachtige Zwitserse omgeving.

• Kerk van de Heiligen Jacobus en Filippus Pianezzo

De parochiekerk van de heiligen Jacobus en Filips werd al in 1371 genoemd. Op de hoofdgevel bevinden zich twee muurschilderingen uit 1557 die de titelheiligen uitbeelden en het grote beeld van Sint-Christoffel.

 

• Fresco avondmaal kerk van de Heiligen Jacobus en Filippus Pianezzo

Binnen in het enkele schip met een opvallend vierkant koor is een houten plafond met oude beschildering in renaissancestijl. Een grote fresco uit de 16e eeuw stelt het laatste avondmaal voor en hangt achter in de kerk aan de linker muur.

 

• Cugnasco

Gugnasco ligt ten noorden van de rivier Ticino en aan de noordelijke rand van de Magadino-vlakte. Het is samen met Gerra een deelgemeente, tot 2009 was Cugnasco een eigen gemeente. In de middeleeuwen was Cugnasco een gehucht, het werd in 1358 al genoemd in een parochie. De servieten hadden tot 1653 een klein klooster in Cugnasco. De kerk van Santa Maria delle Grazie werd in 1463 ingewijd. Opeenvolgende eeuwen volgden restauraties, de fresco’s dateren uit de 15e - en 16e eeuw.

• Santa Maria delle Grazie

De bouw van de huidige parochiekerk begon in 1635. De slanke klokkentoren met 4 klokken dateert uit 1672. In het rechter zijaltaar staat een houten beeld van de Maagd Maria en een doek met de afbeelding van de maagd Maria met heiligen en is rijkelijk omlijst met stukwerk. De El Rïèna stroomt door Cugnasco en mondt langs camping Riarena uit in de Ticino.

• Cugnasco Camping Riarena

Camping Riarena heeft een ruim opgezet genummerd kampeerterrein voor zowel campers als ook voor caravans en tenten. Het terrein heeft vaste jaarplaatsen, toeristische kampeerplekken en luxe kampeerplaatsen die iets groter zijn en zich bij het zwembad bevinden. Op de camping heb je gratis wifi. Het terrein is keurig onderhouden en wordt wekelijks gemaaid en onderhouden, indien nodig. Het is centraal gelegen in Tessin in de Magadino-vlakte bij het plaatsje Cugnasco. Het is slechts 5-10 minuten lopen naar de bushalte aan de Hoofdstraat in Cugnasco, ideaal vertrekpunt voor aangename uitstapjes in Tessin, zeker met de Tessin-ticket. Het sanitair gebouw bevindt zich achter op de camping, heerlijke douches en goede sanitair en heel super schoon. Ook heeft de camping een 25m zwembad en peuterbad. Naast de receptie bevindt zich een kleine winkel waar je dagelijks vers brood kunt halen, daarnaast een restaurant met Zwitserse specialiteiten alsook internationale gerechten. In 2022, 2023 en 2024 won de camping de ACSI-award voor beste camping in Zwitserland.

• Swiss Air Force PC-7 Team

Wat voor de één een nadeel is, is voor de ander vertier de aanvliegroute naar de landingsbanen van Locarno gaan deels over de camping. Soms storend anderzijds weer veel bekijks. In het voorjaar en zomermaanden kun je er ook de Swiss Air Force PC-7 Team treffen.

 

• Swiss Air Force PC-7 Team

Zij hebben dan vanaf hun pilotenopleidingscentrum van de Zwitserse luchtmacht in Locarno trainings- en demonstratievluchten die ook deels over de camping vliegen. Het PC-7 Team is het officiële demonstratieteam van de Zwitserse luchtmacht, dat vliegt met de Pilatus PC-7 trainingstoestel, dit terzijde.

 

 

• Laghetto del Demanio

Achter de camping stroomt de Ticino, aan de andere zijde van de Ticino bevindt zich de Magadino vlakte een natuurgebied van nationale betekenis dat gemakkelijk vanaf Gudo te bereiken is. In het Laghetto del Demanio leven en broeden verschillende soorten watervogels. Vanuit vogelkijkhutten zijn deze te bewonderen. Tijdens de wandeling door het natuurreservaat zien we vele vogels waaronder verschillende spechtsoorten.

• Lago Maggiore

Op de grens tussen Italië en Zwitserland ligt in kanton Tessin tussen het Italiaanse Lombardije en Piëmont het schitterende meer Lago Maggiore. Het Lago Maggiore is maar liefst 60 km lang en 10 km op zijn breedst. Het overgrote deel van het Lago Maggiore ligt in Italië. Idyllische gelegen aan het Lago Maggiore in het zuidelijke deel van Zwitserland liggen de steden Locarno en Ascona zij aan zij gescheiden door de Maggia. Het charmante maar vooral mondaine Ascona leent zich uitstekend om het te voet te verkennen of op de fiets, dit geldt trouwens ook voor Locarno. Verder zijn Brissago, Porto Ronco en Tenero eveneens leuke plaatsen op de westelijke oever van het Lago Maggiore. De Maggia vormt een bijzondere delta op de plek waar deze het Lago Maggiore instroomt. Iets verder naar het oosten stroomt de Ticino bij Magadino het Lago Maggiore in, ook hier heeft zich een speciale delta gevormd die een belangrijke stop is voor trekvogels. Aangeland op de zuidoostelijke oever van het Lago Maggiore vinden we Riviera del Gambarogno. Deze Gambarognovallei strekt zich uit over een lengte van 10 km van Magadino tot aan de Italiaanse grens. Het heeft een bloemenrijkdom, kent botanische tuinen en is de thuisbasis van de mooiste verzameling magnolia’s. Het historisch centrum van de vallei is Vira, een onvervalste dorpskern met opeengepakte huizen en smalle steegjes. De 1734m hoge Monte Gambarogno is vanuit Vira te bereiken en biedt een uniek uitzicht op Ascona, Locarno en de Maggia-delta. Het laatste dorp voor de Italiaanse grens is Indemini. Ranzo, Gerra (Gambarogno) en S. Nazzaro zijn verder nog leuke plaatsen op de zuidoostelijke oever van het Lago Maggiore.

LAGO MAGGIORE

• Lago Maggiore

Het zijn de hoge bergen en de prachtige dalen die de omgeving van het Lago Maggiore een bijzondere charme verlenen. Aan de westelijke oever van het meer liggen fraaie dorpen en steden, gevat in weelderige parken en tuinen. De oostelijke oever mist de luxe en weelde maar heeft daarentegen veel van het plattelandskarakter behouden. Tegenover Locarno, Magadino, stroomt de Ticino door een brede vlakte het meer in, de rivier heeft zijn naam te danken aan het gelijknamige kanton. De bron ontspringt zuidwestelijk van het Gotthard-massief op de Nufenenpass en verlaat in het uiterste zuiden bij Sesto Calenda het Lago Maggiore om uiteindelijk uit te monden in de Po.

• Tenero camping Tamaro

Op deze brede vlakte liggen de kampeerterreinen van Tenero en een klein vliegveldje, evenals onze uitvalsbasis camping Tamaro. Vanaf de camping hebben we een prachtig uitzicht over het water richting Locarno en bij nacht is het minstens zo mooi. Zeventien jaar later is onze uitvalbasis camping Riarena in Cugnasco.

 

 

• Maggia

Tussen Locarno en Ascona stroomt de Maggia het Lago Maggiore in en laat daar behoorlijk veel steen en puin achter, waardoor een speciale delta gevormd wordt. Doordat deze begroeide Maggia delta zo ver het meer in groeit, ontstaat er aan de noordelijke deel van het meer bijna een apart waterbekken. Mede daardoor is de watertemperatuur in dit deel van het Lago Maggiore het hoogst. Locarno aan de noordkant van het Lago Maggiore wordt beschouwd als de zonnigste en warmste stad van Zwitserland.

• Camelia

Nabij de Maggia delta bevindt zich het prachtige Camelia Park dat in 2005 ter gelegenheid van het Internationale Camelia Society World Congres (ICS) werd ingehuldigd. Het werd bijgewoond door deelnemers van over de hele wereld. Bij de ceremoniële inwijding werden maar liefst 500 camelia’s geplant. Dankzij de Swiss Camelia Society hebben de tuinders hun toch al aanzienlijke collectie verder weten uit te breiden. Er werden zeldzame soorten uitgewisseld met o.a. Duitsland, België, Italië en zelfs over zee met de VS en China.

• Camelia park

Er werden vijvers aangelegd en een paviljoen gebouwd. Heden ten dage is het werk bijna voltooid en herbergt het park zo’n 1100 gecatalogiseerde soorten camelia’s variërend van geparfumeerde tot dubbele camelia’s. Het park is gratis toegankelijk en het hele jaar geopend vanaf 09.00 uur. Vroeg in het voorjaar is het park op z’n mooist als de camelia’s in volle bloei staan.

 

• Piaza Granda

Het centrum van toeristische bedrijvigheid is de Piazza Granda in Locarno. Ten noorden en ten westen ligt het oude stadsdeel met steile straatjes en steegjes, die geplaveid zijn met rivierkeitjes. Het grote plein wordt jaarlijks in augustus omgetoverd tot het grootste filmfestival van Locarno. De steegjes komen allen uit op het grote plein met zijn cafés, en restaurants waar je heerlijk kunt shoppen in de autovrije binnenstad. De stadstoren en de toren van de Santa Maria Assunta kerk zie je er boven de huizen uitsteken op het Piazza Granda plein.

 

• Santa Maria Assunta

De kerk van Locarno Santa Maria Assunta dateert uit 1630 en ligt aan de Via Citadella, in het hart van de oude binnenstad. Sinds de bouw staat het bekend onder Chiesa Nuova oftewel nieuwe kerk. De Santa Maria Assunta met zijn prachtige stucwerkdecoraties is een van de belangrijkste barokke gebouwen in Tessin. De kerk van S. Francesco in de buurt van het gelijknamig klooster, dateert waarschijnlijk van 1229, ook al was de inwijding in 1316. Het huidige gebouw is in 1583 gereconstrueerd met de stenen van kasteel Visconteo. In het naastgelegen klooster, uit de orde van de mijnwerkersbroeders, is nu een kantonnale lezingeninstelling gevestigd. Tegenover de kerk het graf van Stevano da Velate, gebouwd in 1347 en waarin oorspronkelijk de sarcofaag was gehuisvest. Kenmerkend is de zwart-witmarmeren omlijsting, met in het midden de adelaar. Langs het water vinden we vooral winkeltjes met souvenirs, kunst, modeartikelen, sieraden en horloges.

• Castello Visconteo

Van het kasteel Visconteo is slechts een gedeelte van de kasteelmuur overgebleven alsook een toren en een woongedeelte. De fresco’s in het trappenhuis sieren het geheel nog een beetje op. In de romeinse tijd was Locarno vanwege zijn strategische ligging een belangrijke handelsstad. Locarno is eerst door de Kelten bewoond geweest en later door de Romeinen het machtige Castello Visconteo, de oude kerken en statige gebouwen getuigen van een rijke geschiedenis.

• Funicolare naar Madona del Sasso

Nabij het treinstation in Locarno staat het dalstation van de Funiculaire naar Madona del Sasso, de bedevaartkerk van deze omgeving. De funiculaire neemt je mee over een historische route met markante viaducten naar het bergstation in Orselina met een indrukwekkend uitzicht over Locarno, Lago Maggiore, de omliggende bergen en de bedevaartkerk Madonna del Sasso.

 

 

• Madona del Sasso

De Sacro Monte della Madonna del Sasso di Orselina boven Locarno, is een van de belangrijkste historische en religieuze plaatsen in het kanton Tessin. De via Crucis en het heiligdom van Madonna del Sasso vertegenwoordigen de heilige berg, een erfgoed van kunst en geschiedenis. Het heiligdom is dagelijks open van 07.00 uur tot 18.30 uur. Vanaf dit bergstation kan men verder naar het hoger gelegen Cardada (1332m) met de gondelbaan en vervolgens naar Cimetta (1647m) met een stoeltjeslift.

• Locarno

Een leuke wandeling nabij de Funiclaire is die van Locarno naar Tenero. Langs het Lago Maggiore wandelen we van Locarno naar Tenero langs de boulevard van Locarno met zijn statige hotels. We passeren Rivapiana en Minusio met hun prachtige landhuizen en appartementen, de wandeltijd is ongeveer een uur.

 

 

• San Quirico en Giolitta Minusio

In de wijk Rivapiana staat de kerk van San Quirico en Giolitta, in het jaar 1313 was er al sprake van een heiligdom in Rivapiana. In het interieur van het enkel schip zijn nog fragmenten te zien van fresco’s, de oudste dateert uit de 13e eeuw. Andere fresco’s zijn uit de 15e en 16e eeuw. Bij de ingang van de kerk staat een oud doopvont gedateerd 1697. De middeleeuwse toren vlak naast de kerk heeft waarschijnlijk als uitkijktoren gediend, het oudste deel is uit de 12e eeuw. De klokkentoren dateert uit de 15e eeuw. We wandelen onder het spoor door en vervolgen de wandeling langs de boulevard. Enkele van de statige woningen in Rivapiana hebben fresco’s aan de buitengevel waarvan er een gedateerd is uit 1863. Verder vindt u hier gezellige restaurantjes waar het goed toeven is.

• Voormalige kazerne voor huurlingtroepen

Iets verder trekt Casa di Ferro onze aandacht, het bleek een oude kazerne voor huurlingtroepen te zijn dat gebouwd is in de jaren 1540-1580 door kapitein Peter van Pro uit kanton Uri. De kapel dateert uit 1630. Het Casa di Ferro kreeg deze reputatie van huurlingenkazerne omdat de soldaten die hier gerekruteerd werden voor het leger van Napoleon uiteindelijk toegewezen werden aan hun eenheden. De Cà di Ferro viel uiteindelijk in particuliere handen, na het overlijden van de Pro familie.

KERK VAN SAN VITTORE IL MORO

• San Vittore Locarno

Aan de doorgaande weg in het stadsdeel Muralto staat de kerk van S. Vittore daterend uit de 11e - en 12e eeuw, maar in geschriften zelfs teruggaat tot de 9e eeuw. De daaropvolgende eeuwen zijn er verschillende aanpassingen gedaan maar de romaanse structuur is intact gebleven. De kerk van San Vittore il Moro in Muralto is een van de twee belangrijkste romaanse kerken in het kanton Tessin, samen met de kerk van San Nicolao in Giornico in het Leventina dal.

• San Vittore Locarno

Aan de zuidgevel van de klokkentoren uit de 16e eeuw hangt een reliëf aan de gevel van Sint Victor te paard. Het gebouw werd in de 16e eeuw opnieuw gerenoveerd. De bouw van de klokkentoren heeft meer dan 4 eeuwen geduurd. Het reliëf, afkomstig uit het Visconti-kasteel in Locarno werd hier geplaatst na de sloop van de hoofdtoren van het Visconti-kasteel.

Binnen bestaat de kerk uit drie beuken die gescheiden zijn door vijf paar zuilen. Onder het koor bevindt zich de crypte, een waardevol en interessant voorbeeld van een Romaans monument. De kerk heeft een opvallend voorportaal, het portiek is versierd met hangbogen. In de kerk is het voorste gedeelte van het plafond ingelegd met houten panelen.

LAGO MAGGIORE

• Dalstation Cardada Locarno-Orselina

Vanuit Locarno aan het Lago Maggiore brengt de Funicolare ons naar het hoger gelegen Orselina Madonna del Sasso. Aangezien we het heiligdom van Madonna del Sasso vorig jaar al hebben bekeken, laten we het nu links liggen en eindigen onze rit in het dorp Orselina. Hier wandelen we naar het dalstation van de Cardada gondelbaan, dat ontworpen is door toparchitect Mario Botta.

• Uitzichtsplatvorm Cardada

Op het uitzichtplatvorm van Cardada, “een panoramische loopbrug tussen de boomtoppen”, heb je een prachtig uitzicht over het Lago Maggiore, de Brissago eilanden, de Maggia Vallei en de Monte Tamaro (bij helder weer).

 

 

 

 

• Bergstation Cardada met restaurant

Cardada gelegen op een hoogte van 1332m heeft naast het bergstation van Cardada, een groot restaurant (Albergo Ristorante Cardada), een bank van reuzenafmetingen en een prachtige speelplaats voor kinderen. Het plateau is grotendeels rolstoeltoegankelijk. Het Albergo restaurant Cardada heeft slechts 19 bedden een-, twee-, drie-, en vierpersoonskamers, allen met een eigen badkamer en met een fantastisch uitzicht. Vervolgens wandelen we naar het dalstation van de Cimetta kabelbaan. Naast het dalstation is het restaurant (Casa Colmanicchio). Dit restaurant heeft 6 kamers met 12 bedden en ook een adembenemend uitzicht. De prijzen voor een overnachting hier zijn het dubbele tot wel 3x hoger dan het vorige restaurant, het is maar dat je het weet.

• Capanna Cimetta

De tweepersoons stoeltjeslift hangt zijwaarts aan de kabelbaan, zodat passagiers tijdens de rit kunnen genieten van een adembenemend uitzicht. Cimetta gelegen op 1672m is de huisberg van Locarno. Op het geologisch uitzichtplatvorm is in één oogopslag het diepste punt van Zwitserland, Lago Maggiore (195m) en het hoogste punt van Zwitserland de Dufourspitze (4634m) te zien, bij helder weer. Gesteentemonsters van Europese continentale platen staan hier op de top weergegeven. De panoramische informatiepanelen geven een duidelijke weergave van omliggende bergtoppen. Door hun ligging, precies tussen de Verzasca Vallei en het Maggi-dal in, is Cardada Cimetta geliefd bij wandellaars, mountainbikers en is het tevens een paragliden startpunt. Meer informatie vindt u in het prospect van Cardada of onder de volgende link: https://www.cardada.ch/de/cardada-cimetta.  De Berghutten-restaurants vindt u ook onder berghutten op deze site.

LAGO MAGGIORE

• Ascona

Ascona ligt evenals Locarno aan de noordelijke oever van het Lago Maggiore, beide steden zijn gescheiden door de Maggia rivier, die een speciale delta vormt bij het uitmonden in Lago Maggiore. Ascona is ten opzichte van Locarno mondain. Ascona is de laagst gelegen stad van Zwitserland en ligt op een hoogte van 196 m. boven zeeniveau.

• Ascona

De kerk SS Pietro e Paolo is een basiliek uit de 16e eeuw. De klokkentoren van de basiliek is het symbool van de stad Ascona. De smalle steegjes van het pittoreske Ascona, met zijn elegante winkels, boetiekjes, kunstgalerijen, snuisterijen, kleding- en schoenen winkels, leiden allemaal naar de promenade aan het Lago Maggiore met zijn gezellige terrasjes. De typische felgekleurde huizen van dit voormalig vissersdorp nodigen u uit om langs de boulevard te ontspannen, wandelen of te genieten van een prachtige zonsondergang over het Lago Maggiore.

 

 

• Kerk van Santa Maria della Misericordia

Een korte wandeling door de stad brengt ons langs het oratorium van de Heiligen Fabien en Sebastian, dat helaas gesloten bleek te zijn. Iets verderop bijna tegenover de kerk van Santa Maria della Misericordia in Ascona, hebben we meer geluk. Het renaissanceklooster gekenmerkt door de 2 verdiepingen loggia's in Lombardijestijl heeft nog een aantal prachtige olieverfdoeken en muurfresco’s. Het vakantieoord Ascona heeft aan het Lago Maggiore nabij Locarno een 18 holes golfbaan. Dichtbij Ascona ligt in het Lago Maggiore de eilandengroep Isole di Brissago, het grootste eiland kan men bezichtigen en is alleen per boot bereikbaar. De botanische tuin op dit eiland is verrijkt met subtropische soorten van over de hele wereld.

• Ronco San Martino kerk

Het charmante stadje Ronco sopra Ascona (Ronco S/Ascona), met zijn mooie middeleeuwse plaveide straatjes, ligt op een hoogte van ca. 350m, tussen Ascona en Brissago die aan het Lago Maggiore liggen. Porto Ronco dat eveneens aan het Lago Maggiore ligt is vanuit Ronco S/Ascona in een half uurtje te wandelen, eigenlijk is het samengevoegd met het historische dorpscentrum. Het dichtbebouwde centrum van Ronco S/Ascona bevat middeleeuwse huizen, evenals gebouwen uit de 16e tot de 18e eeuw. 

• Ronco geplaveide straatjes

De traditionele huizen in het dorpscentrum zijn karakteristieke torenwoningen. De steegjes die gedeeltelijk onder bogen van de woningen lopen zijn typerend voor Ronco. Het dorpscentrum Ronco S/Ascona ligt op een rotsachtig terras, vanwaar we een schilderachtig uitzicht hebben over het Lago Maggiore met zijn Brissago eilanden op de voorgrond en een betoverend uitzicht op het landschap eromheen. Ronco S/Ascona werd voor het eerst vermeld in 1264 als “Roncho wijngaard van Ascona”. Het gedateerde granieten portaal uit 1593 herinnert nog daaraan, “Das Haus der Pinòti” staat op de zijkant van de woning geschreven. Het gehele gebied vanaf de oever van het Lago Maggiore tot aan de woning was ooit een terrasvormige wijngaard. Het kleine plein aan de Vicolo Basbai wordt omringd door huizen uit de 16e eeuw. 

• Voormalige herberg van de moerbeiboom

Achter het granieten portaal de voormalige herberg met de moerbeiboom. Het gehele dorp heeft kelders onder de woningen, en vaak meerdere verdiepingen.

 

• Ronco molenaarswoning

Wandelend door de pittoreske smalle straatjes wordt onze aandacht gevestigd op “Casa Nina Mulin”, een molenaarswoning uit 1610 volgens de inscriptie boven het tuinportaal. Deze molen was eigendom van de gemeente en werd voor een jaar verpacht aan de hoogste bieder. De watermolen voorzag het dorp van water. Door onprofessionele renovaties en moderniseringen zijn veel laatmiddeleeuwse gebouwen verloren gegaan. Dat is ook het geval bij deze watermolen van Ronco, waar op een gevelplanchet de geschiedenis van de woning staat beschreven. De molensteen bleek te zwaar te zijn om te verplaatsen daarom hebben ze die maar onder de nieuw te bouwen keuken laten liggen. De woning heeft op het waterstroompje naast de woning na totaal geen uitstraling meer van een watermolen.

• Geboortehuis van kunstschilder Antonio Ciseri

In het oorspronkelijke wijnbouw dorp vestigden zich begin 20e eeuw kunstenaars zoals schilders, schrijvers maar ook textielkunstenaars. Ronco S/Ascona is de geboorteplaats van Antonio Ciseri een Zwitserse kunstenaar (1821-1891) die vele religieuze schilderijen en portretten schilderde in Zwitserland maar ook in Italië, waar hij later met zijn vader heen verhuisde (Florance). De geboortewoning van Antonio Ciseri staat tegenover de kerk San Martino, dat op de fundamenten is gebouwd van een kerk uit de 15e eeuw. 

• Ronco San Martino kerk

Door de jaren heen werd dit laat- middeleeuws gebouw herbouwd in de 17e eeuw en vroege 19e eeuw. De toren dateert uit 1563. In de kerk leidt een mooie rij marmeren zijaltaren naar het prachtig hoogaltaar uit de 18e eeuw. De laat barokke altaar heeft een altaarstuk geschilderd door Antonio Ciseri dat Sint Maarten voorstelt.

 

• Ronco Maria zijaltaar

Ook zijn er nog laatgotische fresco’s uit 1492 te bewonderen. De nabijgelegen kapel Madonna delle Grazie is een gebouw uit 1712, de fresco’s in de koepel dateren zo rond 1730. Daarnaast zijn er nog een aantal votief kapellen verspreid over de gemeente, die je tijdens een wandeling in de omgeving zeker zal tegenkomen.

 

• Familiegraf Remarque, Paulette Goddard

De schrijver Erich Maria Remarque en zijn vrouw de actrice Paulette Goddard (voorheen de vrouw van Charlie Chaplin) vestigden zich ook in Ronco. Hun lichamen liggen samen met dat van Paulettes moeder Alta Goddard in een familiegraf op de begraafplaats iets buiten de dorpskern bij binnenkomst van Ronco S/Ascona, vanaf Ascona gezien. Vandaag de dag is Ronco S/Ascona een populair vakantiedorp, slechts enkele bewoners hebben hier nog een vaste woonplek maar velen hebben hier een tweede verblijf. 

• Porto Ronco

Wij wandelen langs de kantonnale hoofdstraat iets terug richting Ascona en wandelen dan rechtsaf richting Porto Ronco. Langs een votief kapel, San Gottardo genaamd, wandelen we over de steile traptreden langs het oratorium da Riva in Porto Ronco. Even later bereiken we de kantonnale hoofstraat van Ascona naar Brissago, waar we wachten op de bus en terug kijken op een mooie dag.

LAGO MAGGIORE

• Haven Brissago

Brissago maakt deel uit van het district Locarno en ligt aan de noordelijke oever van het Lago Maggiore ten zuidwesten van Ascona en omvat de Brissago-eilanden. De Brissago eilanden zijn twee eilanden gelegen in het Zwitserse Lago Maggiore voor de kust van Brissago en Porto Ronco. Regelmatige bootdiensten varen van Locarno, Porto-Ronco naar Brissago en het Brissago eiland. De Brissago eilanden, gelegen in de baai van Ascona hebben een uitzonderlijk klimaat, ook voor de zuidkant van de Alpen. Het kleinste eiland (Sant'Apollinare) is niet toegankelijk, terwijl het grootste eiland San Pancrazio van maart tot oktober open is voor publiek. Het kan worden bereikt met de veerboten van de plaatselijke veerdiensten die varen op het Lago Maggiore.

• Telopea (Australie New South Wales)

De entreeprijs voor het eiland bedraagt 7 CHF als je een Ticino-ticket hebt, anders betaal je 10 frank (2023). Twee keer een boottochtje van nog geen 10 minuten, kost 20 CHF/p.p. Op het eiland worden we overspoeld met exotische kleuren en geuren. Op een klein oppervlak van ca 2,5 hectare wordt een kostbare botanische collectie getoond van ca 2000 planten en bloemen, die van alle continenten van over de gehele wereld komen. De oorsprong van de botanische tuin gaat terug tot 1885, toen een barones verliefd werd op deze eilanden groep.

 

• Neoklasieke villa Emden

Een volgende eigenaar Max Emden behield de exotische gewassen en bouwde er een villa op, thans Hotel Villa Emden. Speciaal voor de kinderen is er een speurtocht over het eiland, de  benodigde schatkaart kan bij de entree verkregen worden. Een botanische collectie die je zeker gezien moet hebben zeker niet op deze mooie dag begin mei. Uit archeologische vondsten van Keltische en Romeinse stukken blijkt dat Brissago een rijk verleden kent. In de middeleeuwen had het een eigen rechterlijke macht en werd men vrijgesteld van Douanerechten.

• Madonna di Ponte

Een van de belangrijkste creaties van de Lombardische architectuur in Zwitserland is de renaissancekerk van Madonna del Ponte welke dateert uit 1520-1545. Opvallend is dat de rococoschilderingen uit 1773 tijdens de renovatie in 1950-1958 zijn weggepoetst. De parochiekerk van de heiligen Peter en Paul, iets verderop in het dorp, wordt voor het eerst genoemd in de 13e eeuw. Het was een parochiekerk in 1335 en kreeg in 1865 de titel priorijkerk. Het bestaande gebouw dateert uit de 16e en 17e eeuw en werd in 1961 grondig gerestaureerd. Westelijk voor de kerk is een smal indrukwekkend terras dat door cipressen van 400 jaar oud wordt afgesloten.

• Haven Brissago

Brissago staat ook bekend om zijn sigarenfabriek, in 1847 werd de tabaksfabriek “Brissago” opgericht, die door de jaren heen werk bood aan ca. 600 werknemers. Brissago heeft in tegenstelling tot Ascona en Locarno maar een korte wandelboulevard, maar is langs de oude haven zeker een kijkje waard.

• Magadino

Magadino, gelegen aan de zuidzijde van het Lago Maggiore, tegenover Locarno, is gemakkelijk met de bus, trein, auto of boot bereikbaar. Wij nemen de boot vanuit Locarno die ook gratis bij de Ticino-Ticket is inbegrepen. Na een half uurtje varen bereiken we de overkant en volgen de wandelroute richting Orgnana via Quartino door het beschermd natuurreservaat Bolle di Magadino terug naar Magadino. De wandeling staat 2.30 uur aangegeven en is ca. 8.5km lang. In Magadino is de wandelroute snel gevonden. Op het kruispunt gaat het langs de bergbeek en rijbaan onder de spoorlijn door richting de kerken in Magadino.

• Chiesa di San Carlo Borromeo

Langs de parochiekerk San Carlo Borromeo in Magadino wandelen we over de traptreden naar het hoger gelegen Orgnana.

 

 

 

• Orgnana (Oratorio di Sant Antonio da Padova)

Het wandelpad slingert door het dorp, langs woningen over erven en bereikt niet veel later het geasfalteerde straatje voor het Oratorium van Orgnana, Sant'Antonio da Padova. Hier slaan we linksaf en volgen het asfaltstraatje richting Quartino.

 

• Quartino

Langs gehuchten door bossen en langs weidegrond bereiken we Quartino waar het hevig begint te regenen en we de wandelroute moeten afbreken.

 

 

 

• Boot vertrekt uit Locarno

De volgende dag nemen we weer de bootveer vanuit Locarno en varen opnieuw naar Magadino. Nu wandelen we gelijk in Magadino langs het meer het natuurreservaat Bolle di Magadino in en verlengen de wandelroute. Het gedeelte dat we gisteren gemist hebben wandelen we in omgekeerde volgorde en eindigen daarentegen op de camping in Cugnasco. De bootveer vaart terug naar Locarno en wij wandelen langs de haven van Magadino het natuurreservaat in.

• Bolle di Magadino

Een zeldzaam natuurreservaat, tussen de monding van de Ticino en Verzasca, met een fantastisch uitzicht op het Lago Maggiore. Het uiterwaardenlandschap is alleen te voet te bezoeken, de meeste wandelpaden zijn toegankelijk, maar na hevige regenval wordt waterdicht schoeisel aanbevolen.

 

 

• Bolle di Magadino

Er staan verschillende vogelkijktorens en observatiepunten langs de wandelwegen, toegang tot dit gebied via het Lago Maggiore is verboden. Aan het eind van de toegangsweg wandelen we linksaf langs de Ticino naar de uitmonding hiervan. Vanuit de vogelkijktoren hebben we een prachtig uitzicht op dit deltagebied. In de zomermaanden is het mogelijk om een rondleiding te maken in een roeiboot door het natuurreservaat. Meer info krijg je bij het toeristenbureau Cambarogno. Het natuurreservaat is het gehele jaar geopend en vrij toegankelijk.

• Ticino stroomt in Lago Maggiore

Bij de uitmonding van de Ticino en het Lago Maggiore gaat het niet verder en wandelen we dezelfde weg terug. Op het enige bankje in dit gebied nuttigen we onze meegebrachte lunch en aanschouwen we de vogels op een zandplaat in de Ticino. Vervolgens wandelen we langs de Ticino stroomopwaarts richting Quartino waar we de Ticino passeren en aan de andere zijde verder stroomopwaarts gaan langs de Ticino naar Cugnasco. Waar we op de camping kunnen terugkijken op een mooie wandeling.

• Maggia delta Ascona en Locarno

De Gambarogno Rivièra, langs de oostelijke oevers van het Lago Maggiore, staat bekend om zijn zonovergoten zomers, pittoreske dorpjes met smalle geplaveide straatjes en uitdagende trappen naar hoger gelegen nederzettingen de “Monti”. Dankzij het milde klimaat met een gemiddelde jaartemperatuur van 15°C heeft Gambarogno een grote verscheidenheid aan bloemen en planten. De botanische tuin van Gamboragno gelegen tussen Piazzogna en Vairano op de heuvel is hier een voorbeeld van. De entree voor de botanische tuin kost in 2025 8 CHF terwijl de botanische tuin in Carona, San Grato, groter is en entreevrij. Gambarogno strekt zich uit van de Magadino-vlakte tot aan de Italiaanse grens Dirinella. De berg Gambarogno zelf is het eenvoudigst te bereiken vanuit Alpe di Neggia, halverwege de route naar Indemini. Vanuit Locarno is Magadino eenvoudig met het openbaar vervoer te bereiken per bus, trein maar ook per boot. Nadat we met de boot het meer zijn overgestoken, nemen we in Magadino de bus naar Indemini. We stappen uit in Monti di Fosano-Bivio Piazzogna waar we de wandeling richting Italiaanse grens doen. Het is vroeg in de ochtend maar toch al behoorlijk warm en de zon komt vandaag niet meer van deze berg af, ja als hij ondergaat. De nederzetting Monti di Piazzogna (769m) staat 10 minuten wandelen aangegeven, we hebben vanaf hier al een prachtig uitzicht over de Maggia delta, Ascona en Locarno. 

• Krot woning

De volgende bergdorpen Monti di Vairano, Mti. di Gerra, Mti. di Saint’Abbondio en Mti. di Caviano zijn door een comfortabel hoogte pad met elkaar verbonden en liggen op ongeveer een uur lopen afstand van elkaar. Na het passeren van de Derbor vallei bereiken we Monti di Vairano (820m), evenals Piazzogna zijn deze onderkomens vaak een tweede thuis of worden ze verhuurd als vakantiebestemming. De rijbaan gaat achter in het dorp over in een smal bergpad met diepe kloven. 

• Hotel Sass da Grum

We wandelen terug, vanwege de hitte besluiten we in Mti. di Vairano af te dalen naar Sasso di Grumo dat 20 minuten staat aangegeven en vervolgens via Vairano naar S. Nazzaro dat ruim een uur staat aangegeven. Geen verkeerde keuze bleek achteraf. Een groot voordeel van deze wandeling is dat je bij elk gehucht deze wandeling kan aanpassen en naar een dorp beneden kan wandelen waar je dan met de bus of boot weer verbinding hebt met Locarno. Vanaf enkele plaatsen langs de oever van Gambarogno gaan lijnboten naar Locarno, Ascone en andere bestemmingen aan het Lago Maggiore. Bij hotel Sass da Grüm dat zijn deuren voor het seizoen net heeft geopend nemen we een korte pauze. Ondanks de grote parasols zijn de terrassen hier ook warm. 

• Lago Maggiore achter het Hotel

We genieten achter het hotel van een prachtig weids uitzicht. Het yogaparcours dat bij hotel Sass da Grüm begint en de bijzondere energieplaats voor het hotel laten we voor wat het is. We vervolgen enige tijd later de steile wandeling door het bos, over stenen en traptreden van hout bereiken we niet veel later Vairano. De Gambarogno met zijn eindeloze kastanje bossen is een geliefd wandel- en bikegebied, al zijn wij geen fietsers tegen gekomen, waarschijnlijk door het warme weer. We wandelen langs de kerk van San Rocco in Vairano, een rechthoekige gebouw, gebouwd aan het begin van de 17e eeuw, met een eenvoudig koor. Het buitenportiek is gedateerd uit 1854. Onder de vrij recente verflagen zouden zich nog fresco’s bevinden. Een mooie notenhoutenkast uit 1781 blijft voor ons een raadsel waarom deze in de kerk staat.

• S. Nazzaro-Gambarogno

Langs smalle paden tussen de woningen door bereiken we niet veel later San Nazzaro-Gambarogno. De steile hellingen kenmerken het landschap van de gemeente Gambarogno. San Nazzaro is een modern gehucht onder Gambarogno, de Parochiekerk van San Nazzaro “de Heiligen Nazzaro en Celso” werd in 1790 gebouwd.

 

• Gerra-Cambarogno Lago

Dat de torens los van de kerk staan is typerend voor de dorpen in Ticino, veelal vierkant van vorm, vrij slank en hoog gebouwd. Het kruis nabij de toren is gedateerd 1769. Wandelend langs mooie promenades bereiken we Gerra-Gambarogno aan het Lago Maggiore. De roze gekleurde kerk van Gerra-Gambrogno is gewijd aan de Heiligen Rocco en Sebastian en werd in 1744 gebouwd. Gerra een typisch oud vissersdorp met zijn kleurrijke huizen en smal geplaveide straatjes.

 

• Vira Gambarogno Lago

Terug gaat het met de bus en boot naar het historisch centrum van Gambrogno, het oude vissersdorp Vira. Een onvervalste dorpskern, smalle straatjes met geplaveide rivierkeien is kenmerkend voor Vira. De huidige parochiekerk van de heiligen Petrus en Paulus is deels gebouwd op een kunstmatig terras aan de oever van het Lago Maggiore. Het dateert uit de jaren 1613-1615 en werd begin 1800 in Neoklassieke stijl verbouwd. De klokkentoren aan de westkant van de kerk werd in 1852 verhoogd. De kerk heeft buiten het hoofdaltaar, twee rijk versierde zijaltaren waarvan het stukwerk uit de jaren 1615-1630 dateren. 

• Vira Gambarogno Oratorium van Maria Magdalena

Het oratorium van de Heilige Maria Magdalena staat midden in het oude stadsdeel, een mooie dorpskern met dicht tegen elkaar staande huizen, waartussen smalle straatjes met geplaveide rivierkeien. Door het dorp loopt een kunstroute, muurschilderingen aan woningen uit 1970 zijn door kunstenaars in 2010 gerestaureerd. Het grootste dorp van de Gambarogno vallei is Magadino, dat hiervoor al eerder werd besproken op deze website.

• Steil wandelpad naar Scaiano

Enige dagen later rijden we met lijn 350 naar Dirinella aan de Italiaanse grens, waar we de laatste nederzettingen van de Gambarogno vallei willen bezoeken. Vanuit Dirinella gaat het steil bergopwaarts naar Scaiano, omdat het voorgaande dagen behoorlijk heeft geregend zijn we genoodzaakt om de eerste treden over de “waterval” te lopen. Het water dendert ons tegemoet over de traptreden. De wandeling staat 20 minuten aangegeven maar door de gladde stenen mogen we er gerust enige tijd bijtellen.

 

• Scaiano

Aangekomen in het dorp achter het Oratorium van San Bernardo in Scaiano nemen we even rust en genieten hier van het mooie uitzicht. Vervolgens wandelen we door het dorp en maken enkele foto’s en vervolgen de wandelroute langs de heliplaats richting Monti di Caviano oftewel in de volksmond Cento Campi. 

• Dak van roggenstro gelegd volgens oude traditie

In Mti. di Caviano staat het laatste stro-gedekte huis van Tessin. Het is enkele jaren geleden gerestaureerd door de plaatselijke dorpsbelangen van Gambarogno om het originele dak van roggestro, zoals in het verleden gebruikelijk was in ere te herstellen. Deze kennis om dit te bouwen mogen niet verloren gaan. De buitenmuren werden opgetrokken uit droge stenen, d.w.z. dat er geen mortel tussen zit. De muur is minimaal 50 cm dik om hem stabiel te houden en wordt met kleine stenen opgevuld, en houten verbindingen op het dak, daar kwam geen spijker aan te pas.

 

• Dak van roggenstro enigste dak in Tessin

De balken werden namelijk met houten deuvels verbonden en de bundels stro werden met twijgen vastgezet. We wandelen verder door het dorp en dalen af richting Caviano. Een verkeerde keus bleek achteraf, de wandelroute was nog slechter dan de heenweg naar Cento Campi.

 

• Caviano oude wasplaats

Glibberend en glijdend komen we beneden en wandelen door het dorp Caviano. De kerk van Santa Maria Nascente werd in de 19e eeuw gebouwd op een reeds bestaande kapel. De licht blauwe pastelbeschilderingen van de kerk geven het geheel een helder aangezicht. Langs de kerk en een oude wasplaats van Caviano wandelen we over de rijbaan richting de kantonnale weg waar de bus ons weer naar het treinstation brengt. We kijken terug op een zware glibberige wandeling.

• Verzasca dal tijdens klim naar Indemini

Ruim een uur en veertig minuten geven de bus- en treintijden aan om van onze basis camp nabij Locarno naar Indemini te reizen. Een aantal keren overstappen, maar daar zijn we al aan gewend. Het reizen met de Ticino-ticket zit er al behoorlijk ingebakken. Bovendien is de route naar Indemini niet voor elke chauffeur weg gelegd, de erg smalle en kronkelende weg telt ruim dertig haarspeldbochten. Maar als je in Ticino bent is de rustieke, authentieke en pittoreske nederzetting Indemini een must too go.

• Indemini

Indemini ligt geïsoleerd, ver en afgelegen, achter de heuvelrug van Monte Gambarogno en Monte Tamaro, ten zuiden van het Lago Maggiore. Het gehucht werd voor het eerst genoemd in 1213. De bergpas werd in de middeleeuwen toegankelijk gemaakt door militairen en was pas in de 20e eeuw met gemotoriseerd vervoer toegankelijk. In 1966 kwam pas de verbinding met de Veddasca-vallei in Italië tot stand. Aan de doorgaande weg in Indemini staat het douane kantoor. In het dorp van Indemini, dat bijna driekwart van het jaar onbewoond blijft, wordt je verrast door een labyrint van smalle straten. Ondanks de vele restauraties en vernieuwingen is het oude uiterlijk van het dorp bewaard gebleven, dit maakt Indemini zo aantrekkelijk in de zomermaanden bij toeristen.

• Indemini (Kerk van San Bartolomeo)

Opmerkelijk is dat de kerk van Indemini, die gewijd is aan St. Bartholomeus, op een heuvelrug gebouwd is ten zuidwesten van de stad en zich dus buiten de dorpskern bevindt. Dit 16e-eeuwse gebouw werd in de 19e eeuw herbouwd. De klokkentoren dateert uit 1817. De kerk is gesloten en een sleutel nergens te verkrijgen dus zien we ook niet de fresco’s van de kerk. Aan de noordzijde van het dorp staan de wat nieuwere huizen, maar dat is niet storend. Maar niet alleen Indemini maar ook het gebied rondom de Monte Gambarogno en Monte Tamaro zijn geliefde wandel- en Mountainbikegebieden. De Neggia-pashoogte is het uitgangspunt voor korte wandelingen, richting beide toppen of naar Indemini.

• Verzasca dal vanaf Ritrovo di Neggia

Op de Neggiapas ben je ruim 500 hoogtemeters verwijderd van de Monte Tamaro en slechts 350 hoogtemeters van de Monte Cambarogno. Zo was het ook onze bedoeling om van de Neggia-pas naar Indemini te wandelen, een wandeling die drie uur staat aangegeven. Helaas gooit de regen van afgelopen nacht roet in het eten, want boven op de Monte Gambarogno heeft het gesneeuwd. Het is bij deze weersomstandigheden geen goed idee om dan die route te wandelen. Het is eind april en het restaurant op de Neggia-pas is nog gesloten.

• Langs Daca naar Indemini

Wij besluiten om via de nederzettingen af te dalen richting Indemini. Niet zo spectaculair en weinig vergezichten, maar het is niet anders. Deels gaat het over de rijbaan deels door de wilde natuur van reusachtige beuken- en kastanjebomen. Via Daca, Büèe en Pezze bereiken we op de zonnige zuidhelling, uitkijkend op het Veddasca vallei in Italië, gelegen in de luwte van de Monte Tamaro en Monte Cambarogno, Indemini. Zoals gezegd, Indemini ligt ver, geïsoleerd en afgelegen, maar als je door de enclave wandelt in alle stilte en rust eind april is het net of de tijd hier heeft stilgestaan. 

De berghutten in deze omgeving zoals o.a. Rifugio Sant’Anna en Capanna Gambarogno staan vermeld onder Berghutten op deze website.

• Novaggio (kerk van Saint Siro)

De regio Malcantone, ten westen van Lugano,  heeft een interessante en aangename verscheidenheid aan landschappen, het strekt zich uit van de oevers van het Meer van Lugano tot de top van de Monte Lema. De heuvels van dit gebied liggen bezaaid met prachtige dorpjes zoals Aranno, Breno, Miglieglia, Astano, Banco en Novaggio onze bestemming voor vandaag. Dankzij de prachtige ligging is Novaggio misschien wel een van de mooiste dorpen in het Malcantone gebied.

• Novaggio

Bijzonder zijn wel de muurschilderingen van Novaggio “Murales” die op muren van woningen zijn te bewonderen als men door de nauwe steegjes wandelt. De openluchtkunstgalerie van Novaggio zullen we maar zeggen.

 

 

 

 

• Novaggio (kerk van Saint Siro)

Wanneer we het dorp binnen wandelen valt ons de kerk direct op. De kerk van San Siro in Novaggio werd voor het eerst in 1352 in een document genoemd. Het is een barok religieus gebouw, dat gebouwd werd op een bestaand oratorium in Novaggio. Het huidige gebouw dateert uit de 17e eeuw. Het schip met zijn twee zijkapellen dateren ook uit de 17e eeuw. De klokkentoren dateert uit 1864. Novaggio is populair bij toeristen vanwege zijn weelderige natuur in de omgeving, groene weiden en kastanje-bossen waar een idyllische stilte heerst.

• Wandelroute Sentiero delle meraviglie

Novaggio is ook het startpunt van het beroemde 7km lange educatieve wandelroute "Sentiero delle Meraviglie", spoor van wonderen. De wandelroute begint en eindigt in Novaggio, maar men kan de 4 uur durende wandeling ook onderbreken/inkorten door naar Miglieglia of Aranno te wandelen. Het wandelpad is bewegwijzerd met de het welbekende gele bordje met groene sticker en wandelroutenummer 634 "Sentiero delle Meraviglie". Wij wandelen het dorp uit en lopen met de wijzers van de klok mee, al kan de wandelroute ook in tegengestelde richting bewandeld worden.

 

• Vinera passeren Fiume di Bavocc

Langs de 16e-17e-eeuws kapel van Movogno bereiken we Vinéra. Het terras is leeg en nodigt ook niet uit want we hebben nog nooit zoveel bordjes gezien “verboden te fotograferen”, zelfs de waterval vanaf de brug mag niet gefotografeerd worden. Geluk ermee adieu. We wandelen verder en na het passeren van de Fiume di Bavòcc nemen we alsnog een foto. De natuur zal toch niet van Vinéra zijn? Wij vervolgen de bewegwijzerde wandelroute door de vallei van de Magliasina dat al slingerend hoogte wint tussen Novaggio en Maglio, het keerpunt van de wandelroute.

• Baglioni mijn

De Baglioni- en Franzimijn waar in 1878-1884 goud en zilver gewonnen werd, wijken iets af van de wandelroute. Deze mijnen volgen twee aders van grijsbruine mica-leisteen en arsenopyriet, die kleine hoeveelheden goud en zilver bevatten. De mijnen werden tussen 1878 en 1884 uitgehouwen. De mijn Franzi werd in 1917 opnieuw uitgehouwen, maar de opbrengst was niet meer rendabel en werd korte tijd later gesloten.

 

• Ruine resten slot Miglieglia

Vervolgens wandelen we door en op de rotsige uitlopers boven de Magliasina kloof staan de resten van het slot van Miglieglia. Ook deze ruïne wijkt af van de hoofdwandelroute, maar wekt toch onze nieuwsgierigheid. Er is weinig bekend van dit slot omdat de ruïne resten nooit onderzocht werden.

 

• Maglio keerpunt van de wandelroute

Dan bereiken we een week te vroeg Maglio, het keerpunt van de wandelroute, het restaurant daar opent pas op 11 mei zijn deuren. Bij de naastgelegen picknickplaats nuttigen we onze meegebrachte lunch en wandelen vervolgens stroomafwaarts langs de Magliasina richting Novaggio dat nog ruim een uur staat aangegeven.

 

 

• Langs Magliasina richting Novaggio

Dankzij zijn actieve overstromingszone creëert de Magliasina een verscheidenheid aan natuurlijke leefgebieden, die ingebed liggen in een bijzonder idyllisch landschap. De 15km lange Magliasina kent twee overstromingsgebieden die van nationaal belang zijn nl. de delta bij Caslano waar de Magliasina uitmondt in het meer van Lugano en het gedeelte waar we nu wandelen het gebied tussen Aranno en Miglieglia.

• Esculapische slang (Zamenis longissimus)

Onderweg genieten we van de flora en fauna, waarbij we het geluk hebben dat we de langste slang van Europa tegenkomen, de esculaapslang. De wandelroute staat omschreven als een interessante rondwandeling in Malcantone, die begint en eindigt in Novaggio, bijzonder geschikt voor kinderen (Zwitserse begrippen). Wij hebben het anders ervaren maar kijken wel terug op een mooie dag.

• Miglieglia Malcantone vallei

Het dorp Miglieglia dat vanaf de vorige wandelroute (Novaggio) goed te lopen is, is eveneens omgeven door bos en ligt op 717m boven de zeespiegel. Het hoogste punt van de gemeente is de Monte Lema op 1619m boven de zeespiegel. Ingebed tussen het Lago Maggiore en het Meer van Lugano. Miglieglia is het dalstation van de kabelbaan naar de Monte Lema, waar je door drie aaneengekoppelde gondelliften in 10 minuten naar de 849m hoger gelegen top wordt gebracht. De gondelliften zijn rolstoeltoegankelijk, en de top van de Monte Lema heeft een restaurant, een observatorium en een weerstation. Verder is de top een geliefd startpunt voor paragliders voor mountainbikers en natuurlijk voor bergwandelaars. De hoogtewandeling over de graat langs de Italiaanse grens naar de Monte Tamaro is een geliefde wandeling.

• Santo Stefano all Colle

Hoog boven het dorp, torent de 12e-eeuwse kerk van Santo Stefano all Colle uit, met een romaanse klokkentoren. De fresco’s uit 1511 beelden religieuze figuren uit en zijn in uitstekende conditie te bewonderen want de kerk is dagelijks open. Aan de voet van de kerk staat een 15e -eeuws ossuarium. Door het dorp nemen we nog een aantal foto’s en wachten op de bus die ons weer terugbrengt naar het treinstation van de FLP Lugano pendelspoorlijn.

• FLP Pendeltraject Lugano-Ponte Tresa

Rondom de 500m hoge heuvel van het typische Ticino-dorp Caslano, wandelen we langs de oevers van het Meer van Lugano. Met de pendelspoorbaan van de FLP Lugano rijden we van Lugano langs het Meer van Lugano naar Caslano. De pendelspoorbaan Ferrovie Luganesi SA (FLP) werd in 1912 in gebruik genomen na een bouwtijd van slechts 18 maanden. Het pendelt tussen Lugano en Ponte Tresa aan de Italiaans grens.

• Ponte Tresa vanaf de oever Caslano

Ponte Tresa bevindt zich zowel op Italiaans als op Zwitsers grondgebied en het douane kantoor bevindt zich op de brug tussen deze twee Tresa’s, dit verklaart de naam Ponte Tresa. Lavena Ponte Tresa in Italië is vooral bekend om zijn zaterdag markt, die dag kun je over de auto’s naar van de ene Tresa naar het andere wandelen. De grote parkeerplaatsen staan aan beide zijden van de brug tjokvol en de douanebeambten hebben handen vol werk vanwege de zaterdagmarkt. Deze markt is te vergelijken met ander Italiaanse markten in de grensregio zoals Domodossola en Luino.

 

• Caslano (Chiesa di Santa Maria del Rosario)

Wij reizen met de trein van Lugano naar Caslano en stappen uit tegenover Cappella di Santa Maria en de kerk van Caslano, Chiesa di Santa Maria del Rosario. Deze laatste is een barokke kerk waarvan de oorsprong rond de 16e eeuw ligt. Ze is gesloten dus besluiten we om naast de plaatselijke super richting het oude stadsgedeelte te wandelen.

• Caslano (Cappella di Santa Maria delle Grazie)

Na de kapel Santa Maria delle Grazie wandelen we rechtsaf en gaan tegen de wijzers van de klok in om de 526m hoge Monte Caslano. Het natuurlijke landschap is zeer fascinerend omdat het een aanzienlijk aantal botanische planten kent. Het is door de Zwitsers Bondstaat uitgeroepen tot beschermd gebied. Door zijn bijzondere ligging aan de zuidkant van de Alpen heeft dit schiereiland milde winters en zonnige zomers.

 

 

• Ponte Tresa Zwitserland

Langs de boulevard zullen wij zo half april nog weinig bloeiende planten tegenkomen, voor de zes kilometer lange wandelroute staat een kleine twee uurtjes aangegeven. Wij bereiken de oever langs het Meer van Lugano, waar we zicht krijgen op de Ponte Tresa’s.

 

• Winterjasmijn

De jasmijn (deze winterjasmijn wordt ook wel naaktbloeiende jasmijn genoemd omdat de bloemen al voor het blad verschijnen) staat in zijn volle pracht te bloeien aan de oever van het Meer van Lugano. Aan deze oever nuttigen we onze meegebrachte lunch en genieten van de omgeving. Vervolgens bereiken we de zuidkant beginnend bij het gehucht Torrazza, waar kapitale villa’s aan de waterkant zijn gebouwd.

 

• Torrazza pijp 1915

Ook zien we een oude fabriekspijp of kalkoven uit 1915, het zijn de sporen van het industriële verleden in verband met de kalkproductie die hier plaatsvond. We vervolgen de wandelroute, de rijbaan maakt plaats voor een wandelpad en langs iepen, essen, kastanjes en esdoorns wandelen we niet veel later Caslano binnen. Enorme oude platanen sieren de boulevard van het dorp. Door de smalle steegjes en langs de parochiekerk (Barok) van Caslano gewijd aan St. Christoffel wandelen we terug naar het treinstation van FLP waar we terugkijken op een geslaagde dag.  

• Oudste kapucijnenklooster van Zwitserland

Het kapucijnenklooster Santa Maria in Bigorio, ten noordwesten van Lugano, ligt 200 hoogtemeters hoger dan het dorp Tesserete. Het klooster staat op een heuveltop boven het dorp Bigorio en werd in 1535 gesticht. Het is het oudste kapucijnenklooster van Zwitserland. De klim vanuit Tesserete gaat over trappen, gewassen rivierkeien geflankeerd door typische Ticino-muren richting Bigorio. Onderweg hebben we een prachtig uitzicht op het heuvellandschap rondom Lugano.

• Tesserete (Chiesa di Santo Stefano)

De Sint Stephanuskerk, de belangrijkste attractie van Tesserete, is een religieus gebouw gebouwd in de 9e eeuw. Ondanks dat de oudste overblijfselen dateren uit de 9e eeuw, werd de kerk pas voor het eerst genoemd in 1078. Door de eeuwen heen zijn er ingrijpende wijzigingen aangebracht aan de kerk, in 1445 werd de kerk verbouwd en dat uiterlijk heeft de kerk nog steeds.

 

 

 

• Chiesa di Santo Stefano

Het interieur van de kerk is rijkelijk versierd met fresco’s, stukwerk, schilderijen en veel marmer.

• Kapelweg naar het klooster van Bigorio

In Bigorio passeren we de nauwe steegjes, maken foto’s en vanuit het centrum wandelen we naar het begin van Via Crucis, het pad dat ons leidt naar het klooster. De kapellen van de kruisgang naar het dorp Bigorio (Via Crucis) zijn in 1797 op regelmatige afstand van elkaar geplaatst. De kapellen van de Via Crucis zijn versierd met voorstellingen van hedendaagse kunstenaars. In 1659 werd het klooster voor het eerst vergroot en in 1688 werd er een verdieping bovenop geplaatst. In 1767 volgde er een volledige renovatie en in 1966 een grote restauratie in de Franciscaanse geest van gastvrijheid. Sindsdien is het een plaats van religieuze vorming, een seminarie voor cursussen en conferenties. In 1987 werd het klooster zwaar beschadigd door brand, het werd heropend in 1988.

 

• Ingang kapucijnenklooster

Naast de kloosterpoort zijn fresco’s uit de 17e eeuw te zien van St. Franciscus. Schroom niet om aan het kettinkje te trekken bij de deur als je naar binnen wilt. Het klooster wordt tegenwoordig voor verschillende doeleinden gebruikt, ook worden er rondleidingen door het klooster gegeven. Negen een- en tweepersoonskamers zijn er te huur voor overnachtingen in de B&B ’s die zijn voorzien van bed, bureau, stoel en linnengoed, toiletten en douches al dan niet op de kamer. Het klooster heeft ook een interessante bibliotheek. Het museum is elke laatste zondag van de maand geopend van 14.00 tot 16.00 uur, van maart tot oktober. Het overnachten in de slaapvertrekken waar eens de kapucijnen sliepen voor een dag of weekend van stilte is misschien niet voor iedereen weggelegd. Maar als we vanaf de begraafplaats iets boven de kloosterkerk naar het kloostercomplex kijken is het een plek van stilte en bezinning met een waardig uitzicht over de vallei richting Lugano.

• Kapucijnenklooster Santa Maria

De kerk is gewijd aan Santa Maria Assunta en dateert uit de 16e eeuw. Het gewelf van het schip en het koor zijn later herbouwd. De kapellen en de zijwanden zijn versierd met prachtige schilderijen. Het rococo-altaar heeft een waardevol altaarstuk in renaissancestijl. Het beeld van Madonna met kind is een 17e -eeuws schilderij op eikenhouten panelen. Bij de entree van de kerk biedt het klooster eigengemaakte producten aan zoals: likeuren maar ook gedistilleerde dranken als brandewijn, honing, jam en koekjes. Het schip wordt verlicht door een modern glas-in loodraam. 

Van Tesserete rijd je het Val Colla in, de berghutten in deze omgeving zijn te vinden onder Bergutten Tessin op deze website.

• Bogno

De Colla vallei is een schilderachtige vallei ten noordoosten van de stad Lugano, in het kanton Ticino en, ook wel de “groene long” van Lugano genoemd. De plaatsen Bidogno, Corticiasca,  Insone, Scareglia, Colla, Bogno, Cimadera, Piandera Paese en Sonvico in de vallei maken nu allemaal deel uit van de stad Lugano en zijn vanuit Tesserete gemakkelijk met het openbaar vervoer te bereiken. Val Colla is het stroomgebied van de rivier de Cassarate, waarvan de bronnen ontstaan aan de Italiaanse grens (Passo di San Lucio) en de 2100m hoge Gazziròla top. Val Colla is een vallei in de Zwitserse Alpen en staat bekend om zijn natuur, fiets- en wandelpaden door weelderige bossen en over uitgestrekte alpenweiden.

• Gazzirola

In het noorden wordt de vallei geflankeerd door de Monte Gazzirola en de Monte Bar, waarvan we Capanna Monte Bar al enkel jaren geleden hebben bezocht. De Colla vallei wordt in het zuiden geflankeerd door de Cime di Florina en de Denti della Vecchia, deze laatste kalksteenformatie kwamen we enkele jaren geleden ook al tegen bij de wandeling naar Capanna Pairolo. Dit jaar ligt onze blik op de oostflank van de vallei, de San Lucio-pas, die de Colla vallei verbindt met de Cavargna vallei in Italië. Het laatste dorp in de vallei, Bogno is een ideaal vertrekpunt naar de Capanna San Lucio in Zwitserland en de Rifugio San Lucio in Italië die op nog geen 100m van elkaar gelegen zijn. Deze wandelingen staan onder berghutten vermeld. De rondweg door de Colla vallei is een kleine 30km lang vanuit Tesserete gezien en is zeker de moeite waard om te wandelen, fietsen of met de auto te rijden. Ook de nederzettingen met hun pittoreske stenen huizen en oude kerken zijn een kijkje waard.

• Sonvico

Sonvico ligt in het laagste gedeelte van Val Colla en dankt zijn naam aan de ligging op een heuvel aan de noordelijke rand van de Cassaratevallei, ingeklemd tussen de Cassarate en Torrente di Dino. Sonvico heeft een goed bewaarde middeleeuwse dorpskern met een compacte structuur vol smalle en ingewikkelde steegjes. Ook zijn er vondsten gedaan uit de Romeinse periode, bovendien zijn er vondsten uit de brons- en ijzertijd aanwezig. Historische gebouwen zijn o.a. de San Martino, de kerk van San Giovanni Battista en de San Nazario. De kerken San Martino (11e eeuw) ten noorden van Sonvico en San Nazario kerk ten zuidwesten van Sonvico, bevinden zich buiten de dorps kern. 

Het was ons eindpunt van de wandeling naar Baite del Luca die we toen begonnen in Rosone door Val d’ Usin en vermeld staat onder Berghutten op deze website.

• Chiesa di Santa Maria di Loreto

Als we vanaf de rijbaan het dorp binnen wandelen staat links van ons de kerk van S. Maria di Loreto gedateerd 1636 (op het portaal). De andere kerk de Chiesa Di San Pietro lijkt meer een bouwval en is daarom waarschijnlijk gesloten.

 

 

• Sonvico

In het centrum de Torchio delle Noci (1582) bevindt zich een van de oudste hefboompersen uit Piëmont, ook dat bleek gesloten te zijn. Het zit ons niet mee vandaag. Volgens het bord op de gevel behoort het tot de grootste wijn-walnootpersen in Ticino: de hoofdstam heeft een lengte van 10 meter en weegt 5 ton. Langs het gerechtsgebouw aan de Piázza Gránda bereiken we de kerk van San Giovanni Battista. De kerk is gewijd aan Johannes de Doper, gebouwd in de 14e eeuw, maar is vele malen herbouwd en gerestaureerd. Op de muren zijn waardevolle gotische fresco’s uit de 15e eeuw te zien. Vervolgens wandelen we naar de hoofdrijbaan waar we nog even wachten op de bus die ons verder brengt naar Lugano.

• Bidogno

Het dorp Bidogno wordt daarentegen voor het eerst genoemd in 1358 en was lange tijd een van de dichtstbevolkte dorpen in de vallei. Er lagen vele bergweiden in de omgeving en waren gemakkelijk toegankelijk. Bidogno is opgenomen in het federaal inventaris van beschermde dorpsgezichten in Zwitserland en is van nationaal belang. In het dorp staan nog wasplaatsen en vele fonteinen, al zijn enkele wel vervallen en voor andere doeleinden gebruikt.

• Kerk van San Barnaba

In Bidogno staat de parochiekerk van San Barnaba, ingewijd in 1487 en gebouwd op fundamenten van een vorig heiligdom. De klokkentoren werd in 1700 gebouwd en heeft een opvallende achthoekige kroon. In het portiek zijn fragmenten van 15e -eeuwse fresco’s afgebeeld. Het interieur is rijkelijk versierd met stucwerk en heeft diverse schilderijen met heiligen. De kerk heeft een enkel schip en in de 17e eeuw werden er drie zijkapellen toegevoegd. Het hoofdaltaar heeft een doek van de Madonna met heiligen.

 

• Statieweg naar Oratoriium della Maesta

Door de smalle steegjes van het dorp kuieren we bergopwaarts richting het Oratorium Van Santa Maria della Grazie (Heilige Maria). Het is een pelgrimsoord en werd in 1644 gebouwd, het portiek dateert uit 1726 en bevat een prachtige fresco. Om het oratorium te bereiken wandel je over een ruim 6 meter brede laan met gewassen rivierkeien langs de veertien statie (Via Crucis) kapellen. De steile laan is ruim 100 meter lang. Achter het oratorium gaat een wandelpad verder richting Alpe Rompiago en Motto della Croce.

• Kruidenierswinkel Bidogno

Wij hebben het wandelpad benut naar de Capanna La Ginestra dat onder Berghutten staat vermeld op deze website. Richting de Mulino van Bidogno zijn wij toen aan de overzijde van de molen het steile bergpad op gegaan. Bidogno heeft nog een kleine knusse ouderwetse kruidenierswinkel, annex postkantoor, die je tegenwoordig nog maar zelden meer tegenkomt, je kunt er een pakje boter, eieren of andere levensmiddelen kopen, ja je kunt er zelfs koffie drinken. Prachtig dat dit nog bestaat in zo’n kleine gemeenschap met ruim 300 inwoners.

• Corticiasca

De eerste vermelding van Corticiasca dateert uit 1574, maar door de aardverschuiving in 1896 werd het gehele dorp praktisch verwoest en is jaren later herbouwd op de plek waar de nederzetting Albumo lag. De meeste gebouwen zijn aan het begin van de twintigste eeuw gebouwd en laten de karakteristieke verdiepingen van de huizen zien. Er staan woningen die wel drie of meerdere verdiepingen hebben.

Het oratorium van de heiligen Fermo en Rustico werd gebouwd in 1641. Corticiasca is enige jaren geleden ons startpunt geweest van de wandeling naar Capanna Monte Bar, dat onder berghutten staat beschreven.

• Meer van Lugano

In tegenstelling tot het Lago Maggiore ligt Lago di Lugano, oftewel het meer van Lugano, grotendeels in Zwitserland en is evenals het Lago Maggiore van oorsprong een gletsjermeer. Het meer van Lugano ligt tussen het Lago Maggiore en het Comomeer in ten zuidoosten van Zwitserland in het kanton Tessin. Het meer is vernoemd naar de grootste stad aan het meer, Lugano. Lugano ligt ingeklemd tussen de twee huisbergen van Lugano, te weten de San Salvatore en de Monte Brè, beide heuvels zijn met een kabelbaan te bereiken, vanwaar men een fascinerend uitzicht heeft op de stad Lugano, de omgeving en het meer van Lugano. Naast Lugano zijn o.a. Gandria, Paradiso, Melide en Morcote leuke plaatsen aan het meer van Lugano. Aan de zuidoostelijke oever van het meer, ten zuidoosten van Lugano ligt het belastingvrije staatje Campione d’Italia.

• San Salvatore

Net zoals bij Locarno ligt Lugano aan de oever van een prachtig meer, het Lago di Lugano. Lugano is de hoofdstad van het district Lugano en is tevens de grootste stad van het Italiaanssprekende kanton Tessin. Lugano wordt ook wel het Europese Rio de Janeiro genoemd. De gezellige boulevard rond het meer geeft ons tevens een prachtig uitzicht op omliggende bergen.

• Bloesem langs Meer van Lugano

Aan de stadsrand staan de 912m hoge Monte San Salvatore en de iets hogere Monte Brè, 923 meter. Hier geniet u van de panorama over het meer van Lugano en de stad Lugano, van de kleurenrijkdom langs de oevers en van de mooie tuinen, wijngaarden en landhuizen tegen de berghellingen. De stad telt diverse kerken van aanzienlijke ouderdom.

 

 

 

• San Lorenzo Kathedraal

Een van de fraaiste is ongetwijfeld de San Lorenzo Kathedraal, het is een rooms-katholieke kathedraal gewijd aan Sint Laurentius, waarvan de geschiedenis teruggaat tot in de 9e eeuw. Opvallend en misschien wel het belangrijkste kenmerk van de kathedraal is de gevel gemaakt van witte steen uit Lombardije en Carrara-marmer.

• Santa Maria degli Angioli

De Santa Maria degli Angeli op de oever van het meer dateert uit 1515 en trekt vooral de aandacht, door de mooie renaissancefresco’s geschilderd door een leerling van Leonardo da Vinci, Bernardo Luini. De bouw werd door Franciscaner broeders gestart in 1499 en ingewijd in 1515. Naast de kerk stond oorspronkelijke een Franciscaner klooster uit 1490. Door de jaren heen is dit afgebroken en op dezelfde plek staat nu een hotel. De kabelbaan naast de kloosterkerk Santa Maria degli Angeli werd in 1987 gesloten, de trappenreeks en oude rails naast de kerk herinneren hieraan.

 

• Parochiekerk Sant'Antonio Abate

De Funicolaire Lugano Città-Stazione is een kabelspoorweg (Sassellina) vanuit de binnenstad naar het hoger gelegen SBB-treinstation, het is de snelste manier om vanuit de binnenstad het hoger gelegen treinstation te bereiken. De kabelbaan doet van 05.00 uur tot 0.00 uur dienst en kost slechts CHF 1,30. De binnenstad heeft elf musea, veel hotels en restaurants en het Palazzo dei Congressi is het centrum voor zakenlieden. Aan het Piazza Dante in het centrum van Lugano staat de parochiekerk Sant'Antonio Abate, die is gewijd aan Anthonius de Grote. In 1633 werd met de bouw van de parochiekerk begonnen, de stukwerkdecoraties dateren van 1652. In 1852 werd het eerste kantonnale lyceum en gymnasium dat door de staat werd benoemd. De huidige neobarokgevel dateert uit 1918 en is van Giuseppe Bordonzotti, de originele gevel is nooit voltooid geweest.

• San Rocco

Ook de Chiesa di San Rocco, de kerk van S. Rocco in Lugano werd gebouwd in de 16e eeuw en staat nabij het centraal busstation en het casino van Lugano op het Piazza San Rocco. De rijkelijk versierde kerk toont Bijbelse taferelen en fragmenten uit het leven van de heiligen Sebastiaan en Rocco. De talrijke stucwerken die zowel aan de gevel als ook binnen in de kerk te bewonderen zijn, zijn prachtig.

• Villa Ciani park

Op korte loopafstand van het centrum ligt het Parco Ciani. In het Ciani park aan de oever van Lago di Lugano staat de Villa Ciani. De historische Villa Ciani is al sinds 1933 de locatie voor belangrijke tentoonstellingen. Het park dankt zijn naam aan de gebroeders Giacomo en Filippo Ciani die gedurende de eerst helft van de 19e eeuw de 17e -eeuwse villa in het park, en het park zelf renoveerden. In 1912 werd het park geopend voor publiek. Nu komen er veel toeristen maar ook de lokale bevolking zoekt hier ontspanning, gaat wandelen in de schaduw van eeuwenoude bomen of laten hun kinderen hier in de schaduwrijke speeltuin spelen. Het Ciani park heeft een oppervlakte van 63.000 m². Wij wandelen van Lugano naar Gandria het zgn. Sentiero di Gandria, het Gandria-pad begint in Castagnola en eindigt in Gandria vlak voor de grensovergang met Italië.

• Gandria

Gandria maakt deel uit van de stad Lugano en is eenvoudig met het openbaar vervoer bereikbaar. Wij nemen het olijven-pad dat we van Lugano/Castagnola naar Gandria lopen. Het ligt aan de voet van de Monte Brè, is omgeven door kastanje-bossen, olijfgaarden en biedt uitzicht over het Meer van Lugano.

• Gandria

Het wandelpad dat langs het meer van Lugano loopt is omgeven door natuurlijke schoonheid en biedt een ongelooflijk mooi panorama op Lago di Lugano en de omliggende bergen. Gandria is een pittoresk dorp aan het meer van Lugano. Door steegjes, over trappen en langs olijfbomen ontdekken we de charme van dit dorp. Het kerkje van San Vigilio is een religieus gebouw in Gandria dat zowel romaans als ook barokke architectuur heeft. Het gebouw werd in de 13e eeuw gebouwd en is grotendeels barok. De binnenzijde is rijkelijk versierd met beelden en fresco’s. De klokkentoren is in de late middeleeuwen gebouwd.

• Kabelspoorbaan Monte Bre

Het dalstation van de nog geen 1000m hoge Monte Brè is vanuit Lugano met het openbaar vervoer bereikbaar. Het dalstation van de kabelbaan staat in het stadsdeel Cassarate. Het dorp Brè sopra Lugano kan men ook bereiken met het openbaar vervoer en van hieruit is het ca. een half uurtje lopen naar Monte Brè, via de honderden traptreden of de wegen die er omheen liggen, Via Baré & Via alla Vetta leiden allen naar de top Monte Brè.

• Lugano Paradiso aan het Meer van Lugano

Ondanks zijn geringe hoogte heeft de Monte Brè een schilderachtig uitzicht over het Meer van Lugano, de stad Lugano als ook op de Alpen met het Monte Rosa massief. Maar ook de omliggende bergtoppen langs het meer van Lugano en de huisberg Monte San Salvatore staan op “steenworp afstand”, bij helder weer. Ze zeggen dat het Monte Brè gebied het zonnigste deel van Zwitserland is. Wij wandelen via de Baré naar Monte Brè, verkennen de omgeving, en maken enkele foto’s.

 

 

• Kerk van Santa Maria Assunta Monte Bre

Op de top bevinden zich een restaurant, speeltuin het bergstation van de kabelspoorbaan, een appartementencomplex en een kerkje opgedragen aan Santa Maria Assunta. Het kerkje van Monte Brè heeft plaats moeten maken voor het huidige Monte Brè hotel Vetta. In 1913 werd het kerkje afgebroken en herbouwd op het hoogste punt van Monte Brè, 933m boven de zeespiegel. Wij wandelen langs het kerkje Santa Maria Assunta dat overigens gesloten is en een kasteeltoren (waarvan we de betekenis niet kennen) over de honderden traptreden naar het charmante dorp Brè sopra Lugano. 

• Bre sopra Lugano

Brè Sopra Lugano is in feite de residentie geweest van talrijke schilders en kunstenaars die een interessant erfgoed hebben achtergelaten. Het voormalige boerendorp met zijn smalle steegjes en schitterende pleintjes en de geplaveide steegjes is nu een gewilde verblijfslocatie geworden. Na een half uurtje wandelen bereiken we Brè sopra Lugano achter de kerk van Brè, opgedragen aan de heiligen Simon en Fedele. De parochiekerk werd voor het eerst genoemd in 1591 door een bisschop van Como. In de kerk zijn fresco’s uit verschillende tijdperken te bewonderen. Het hoogaltaar is van marmer in de vorm van een tempel en dateert uit de 18e eeuw. De staties aan de noordwand van de kerk zijn eenvoudig. De grote schilderijen zijn van een Hongaarse schilder Jozeph Birò die ooit in het dorp heeft gewoond. In het dorp bekijken we kunstwerken en maken foto’s van de smalle geplaveide steegjes. De woning van een bekende Zwitserse schilder is nu als museum ingericht. Een bewaard gebleven openbare wasplaats staat vooraan in het dorp.

• Gentilino kerk van Sant Abbondio

Gentilino is het eerste dorp dat we binnen rijden vanuit Lugano door de Collina d'Oro-vallei. Het religieuze complex van Sant’Abbondio, met zijn lange lanen omzoomd met cipressen valt direct op langs de kantonnale weg. En is het ook zeker de moeite waard om er een stop te plannen. Sant’Abbondio werd in 1530 een parochiekerk, de kerk wordt voor het eerst genoemd in 1372. De klokkentoren staat los van de kerk en werd in 1570 gebouwd. In 1632 en de daarop volgende jaren kreeg de kerk uitbreiding naar het westen en kreeg het zijn huidige uiterlijk, van romaans en gotisch naar barok. Op de buitenmuur van de kerk staat een zonnewijzer, gedateerd 1790. In de omrande buitenmuur rondom de kerk zijn kapellen ingemetseld met beschilderde staties, gebouwd in 1758. Het knekelhuis is een vierkant gebouw, dat met dakpannen is belegd in de vorm van vier hellingen. De buitenmuren van het ossuarium zijn beschilderd en werden in 1955, 1983 en in 2002 gerestaureerd en het ossuarium dateert uit 1723. Binnen in de kerk kunt u de weelderige decoraties bekijken die de barokstijl kenmerken. Op de rechtermuur is nog gedeeltelijk een fresco te zien van Madonna met kind. De parochiekerk van Sant’Abbondio is waarschijnlijk de eerste kerk in Tessin die gewijd is aan een bisschop van Como. Het grote kerkhof is aan de overzijde van de door gaande weg en cipressenlaan.

 

• Graf van Hermann Hesse duitse schrijver

Montagnola is het volgend dorp dat vooral bekend is vanwege het feit dat de Duitse schrijver Herman Hesse er de helft van zijn leven heeft doorgebracht. Het museum van Herman Hesse is gevestigd in het Camuzzi huis, waar de beroemde Duitse schrijver tot aan zijn dood in 1962 woonde. Een rondwandeling aangegeven door middel van zuilen met teksten van Herman Hesse leidt door de steden tot aan de begraafplaats van Gentilino, waar Herman Hesse ligt begraven. Dit verklaart ook de zuil voor de ingang van het kerkhof. De talrijke evenementen die door de Hermann Hesse foundation worden georganiseerd en de culturele invloeden van de beroemde schrijver, maken dit gebied van de Collina d’Oro tot een unieke bestemming voor een culturele wandeling om echt van te genieten.

• Dalstation Monte San Salvatore

De huisberg van Lugano, San Salvatore, daar moet je gestaan hebben om een idee te krijgen van de volledige omvang en pracht ervan. Het 360 graden panoramisch uitzicht is bijzonder indrukwekkend en strekt zich uit van het Meer van Lugano, het Po-gebergte tot aan de toppen van de Zwitserse Alpen. Een kabelspoorbaan uit 1890 waarvan het dalstation zich in Lugano-Paradiso bevindt legt het traject naar de 882 meter hoge San Salvatore af in twaalf minuten. Tussen de hoge betonblokken door van woningen, kantoren en hotels wurmt de spoorbaan zich hier een weg door, over spoorbruggen en door tunnels naar het midden station Pazzallo, waar men moet overstappen om vervolgens de Monte San Salvatore te bereiken. Één wagon rijdt dus op het onderste traject en één wagon op het bovenste traject. Sinds de bouw in 1888 bevindt het aandrijfstation met machinekamer zich op het tussenstation. De twee rijtuigen zijn met staalkabels verbonden over een midden-control op het tussenstation, zodra het ene rijtuig naar boven wordt getrokken laat de midden-control het andere rijtuig naar beneden rollen (zwaartekracht). Dit principe werkt alleen als beide staalkabels, in dit geval 1650m, even lang zijn. Het midden-control wordt elektrisch aangedreven met een 200Kw elektromotor.

• Bergstation restaurant Vetta San Salvatore

Op het bergstation wandelen we gelijk tegen het bergrestaurant Vetta San Salvatore aan. Bezoekers hebben buiten de terrassen van het restaurant gratis toegang op een exclusief terras dat op het zuiden ligt.

 

• Uitzicht vanaf het dakterras kerk

Op het dak van de kerk, de top van San Salvatore hebben we een onbelemmerd 360 graden uitzicht over Zuid-Tessin. In 1213 was er op de top een kleine kapel gewijd aan St Lorenzo in Lugano. Al snel werd het een kleine kerk en in 1414 staat een primitief uiterlijk van de kerk op perkament dat bewaard is gebleven in de archieven van Carona. In 1703 werd de kerk afgebroken, in 1704 werd er met de bouw van de nieuwe kerk begonnen die in 1718 werd voltooid. In 1969 werd op de San Salvatore het centrum voor bliksemonderzoek geopend en in 1969 kwam de installatie van de PTT-televisie- en radioantennes. Het San Salvatore museum opende in 1999 zijn deuren. Na bezichtiging van de uitzichtplatvormen en het maken van de benodigde foto’s wandelen we langs het restaurant richting Morcote.

• Afdaling richting Ciona

De wandeling van de top van de San Salvatore door kastanje-bossen naar Morcote, aan het meer van Lugano, wordt beschouwd als een absolute klassieker. Carona, met het San Grato park en Madonna d’Ongero maken de ruim 3 uur durende bergkamwandeling van Monte San Salvatore tot aan Morcote compleet. De afdaling van de San Salvatore begint weliswaar steil en is behoorlijk stenig, maar vanaf Cione gaat het over een comfortabel wandelpad richting Carona.

• Ciona (Chiesa di S. Maria della Grazie)

De kapel van Santa Maria delle Grazie werd gebouwd in Cione in 1624 samen met de Madonna d’Ongero in het westen van Carona in de bossen. De huizen in Cione dateren uit dezelfde periode. De kerken en huizen vertegenwoordigen de groeiende rijkdom van de dorpen/gehuchten Cione en Carona als gevolg van de emigratie van kunstenaars. Uit een document blijkt dat Cione voor het eerst vermeld werd in 1213.

 
 

• San Salvatore en Lugano vanaf Park San Grato

In Carona bezoeken we de botanische tuin Parco San Grato met zijn azalea’s coniferen en rododendrons. Langs het 17e -eeuws heiligdom Madonna d’Ongero, (dat nog steeds gerestaureerd wordt 2024), wandelen we over de graat door het bos langs kolossale kastanje- en enorme beukenbomen richting Alpe Vicania. (het voormalig Augustijnenklooster S. Maria di Torrello hadden we een jaar eerder al aangedaan). Zij die denken dat we een fantastisch uitzicht genieten over de graat, hebben het mis het dichtbegroeide bos biedt weinig vergezichten.

• Alp Vicania

Het restaurant Alpe Vicania is gehuisvest in een oude stenen boerderij en onderdeel van Castello di Morcote. Op het terras staan de stoelen klaar onder de moerbeibomen, weldra zal men open gaan maar nu half april zijn ze nog gesloten.

 

 

• Bissone, Rovio Maroggia en Monte Generosa

We besluiten om via Vico Morcote af te dalen naar Morcote. Over honderden traptreden dalen we af door het idyllisch kastanje- bos en bereiken niet veel later Vico Morcote.

 

• Vico Morcote

Het oude stadscentrum van Vico Morcote is goed bewaard gebleven, smalle straatjes, huizen uit de 17e en 18e eeuw en een barokke kerk, Chiesa Parrocchiale St. Simone E Fedele. De kerk van Vico Morcote, van de heiligen Fedele en Simone, bevindt zich buiten de stadskern en staat vooraan in het dorp. Uit archeologisch onderzoek tussen 1968 en 1971, is gebleken dat de kerk gebouwd is op fundamenten daterend uit de 11e eeuw. Een altaarstuk geplaatst boven de toegangsdeur van de huidige sacristie dateert uit de 15e eeuw. We aanschouwen de verfijnde en elegante sculpturen en objecten uit de Renaissance en vervolgen onze wandelroute door het oude stadsgedeelte. We maken nog enkele foto’s en vervolgen onze weg richting Morcote, waar we de bus nemen naar Lugano en terug kunnen kijken op een geslaagde wandeldag.