Berghutten Zwitserland

Vanaf hoge rotswanden spuiten waterfonteinen het dal in en daarboven lichten de toppen wit op: het Lauterbrunnendal profiteert van zijn bergreuzen die hun water zo spectaculair het dal in sturen en die toeristen even spectaculair de hoogte in laten reizen.

7000 Meter kabellengte en in totaal 2.103 m hoogteverschil overwinnen de cabines van de Schilthornbaan in vier etappes: van Stechelberg in het Lauterbrunnendal via Gimmelwald, Mürren en Birg naar de glorieuze Schilthorn alias Piz Gloria. Maar niet alleen de lengte van de kabelbaan is een record, hetzelfde geldt ook voor het restaurant op de 3.000 m hoge top: het werd in 1969 als eerste draairestaurant ter wereld gebouwd.

(Voor meer informatie over de Schilthorn zie de volgende link: http://www.schilthorn.ch/).

Thun is een mooie oude stad doorsneden door de rivier de Aare, die hier de Thunersee verlaat. Thun wordt gedomineerd door het indrukwekkende Zähringer kasteel met zijn vier torens uit 1911 nu een historisch museum. Over de Aare loopt een overdekte houten brug.

De Thunersee meet ruim 18km bij een kleine 4km breed, is een groot meer aan de Alpenrand, met een vrolijk karakter, mooie landschappen en glooiende oevers.

Talrijke dorpjes met landgoederen kerken, burchten en wijngaarden zijn zeker de moeite om te bekijken.

Oberhofen een dorpje aan de noordelijke kant van de zee oever, met zijn prachtige burcht uit het jaar 1191.

Deze burcht heeft en prachtig park met oude bomen en planten, mooie bloemen en een langs de oever van het meer een prachtig stukje strandvertier. (Ook wel Oberländische Rivièra genaamd).

Op een afstand van 12 km. van Interlaken, gelegen op een hoogte van 1150m. ligt Beatenberg. Een tandradbaan verbindt Beatenberg met Beatenbucht, vanwaar lopend of per bus de Beatusgrotten kunnen worden bezocht. Beatushöhlen (in 1814 ontdekt) is een grot waarvan 1,5 km. toegangkelijk is. In totaal is ruim 8 km. van het waterrijke grottenstelsel onderzocht. Het bevat talloze druipsteenformaties, watervallen en gletsjermolens. De ernaast gelegen kluizenaarswoning, oftewel Beatuscel steld niets anders voor dan een prehistorische grotwoning.

Een boottocht over de Thunersee en/of Brienzersee mag zeker niet ontbreken tijdens de vakantie in deze regio.

Het prachtige gerestaureerde stoomschip de “Blümlisalp” (varend op de Thunersee) is een belevenis op zich, stoomliefhebbers komen ogen te kort bij het zien van de machinekamer.

Op de Brienzerzee is de “Lötschberg” (het enige schoepenradboot op dit meer) een aanrader. Een dagkaart geeft toegang op beide zeeën, de maandagen zijn vaak tegen gereduceerd tarief, voordelig is de Regionaalpas Berner Oberland.

(Zie ook de volgende link: http://www.regiopass-berneroberland.ch/).

Dit is een pas die 7 of 15 dagen geldig is en waarvan men 3 of 5 dagen gratis gebruik kan maken, van zowel boot, trein en de meeste kabelbanen in geheel Berner Oberland. U kunt de boot op verschillende stopplaatsen verlaten en genieten van het dorp of stad waar u uitstapt, om vervolgens op een andere boot u reis te vervolgen.

(Zie ook de volgende link: http://www.bls.ch/d/schifffahrt/fahrplan.php).

Brienz is een leuk vakantiedorp aan de noordelijke oever van de gelijknamige zee, de Brienzersee heeft een lengte van ruim 14 km. en is 2,5 km. breed. Er staan nog vele mooie huizen in de bouwstijl van het Berner Oberland en karakteristiek voor het Haslidal. Aan de zuidoever rijzen steile berghellingen uit het water op en heeft Brienz een schilderachtige blik op de Schwarzhorn (2928m) en Schreckhorn (4078m). Brienz is het centrum van de houtsnijders, die er in groten getale hun beroep uitoefenen. Hier hebben zich ook de Zwitserse vakscholen voor houtsnijders  gevestigd.

Bij het station van Brienz waar boten en treinen samenkomen, vertrekt ook de Brienzer Rothorn, een stoomtrein die u naar de top 2350m van de noordelijk gelegen bergketen voert. De Brienzer Rothorn is de enige Zwitserse tandradbaan met stoomaandrijving. Deze onvergetelijke tocht voert u door koele loof bossen, over bergweiden, voorbij aan ruige rotsen en langs markante bergtoppen. De bergvriend biedt prachtig uitzicht over de midden Zwitserse Alpen en over de "Vierduizenders" tot aan de Jura toe. De Brienzer Rothorn is een uitgangspunt voor vele mooie bergwandelingen.

In de zomer van 1890 begonnen 640 arbeiders, onder aanvoering van de Duitse bouwingenieur Alexander Lindner, aan het 7,6 km. lange traject van de Brienzer Rothorn te bouwen. Veertien maanden later op 16 juni 1892 was het dan zo ver, stoomtrein 1 (van SLM geconstrueerde stoomlok) nu de oudste van allen, maakte voor genodigden zijn eerste “beklimming”.

De Brienzer Rothornbahn heeft een hoogteverschil van 1678m, en zelfs na 100 jaar brengt een oldtimer stoomtrein u in een klein uur naar de top boven Brienz, de Rothorn. Met een snelheid van 6 km/h en een gemiddelde stijging van 25% is het een hele belevenis.

Na ca. 25 minuten en een bocht van 180° bereikt de stoomtrein het tussenstation Planalp, gelegen op een hoogte van 1340m. boven zee niveau.

Een vroegere brug heeft plaats gemaakt voor een stevige dam over de Chüemad, een bergbeek die behoorlijk te keer kan gaan en in 1942 een stalen brug heeft verwoest. Een houten noodbrug werd gebouwd en deze deed dienst tot 1962 maar moest elk voorjaar worden opgebouwd en voor de winter worden afgebroken. Het seizoen van de Brienzer Rothorn loopt immers van begin Juni tot eind Oktober, omdat het gebied lawine gevaren kent.

Na de derde kruising (daar waar treinen elkaar paseren) genaamd Oberstafel moesten de laatste 400 hoogte meters nog worden overwonnen. Alexander Lindner moest hier alsnog een een bocht van 180° zien te maken. Hetgeen uiteindelijk resulteerde in twee tunnels uitgeboord in het Schonegg-Felsmassiv, waarna vervolgens het laatste traject naar de top werd bereikt op 2244m.

Eenmaal boven op het bergstation de Rothorn Kulm 2350m boven zeeniveau, heeft men een prachtig uitzicht enerzijds over de vele vierduizenden die Zwitserland rijk is en anderzijds het dal richting de vierwoud steden meer.

Inmiddels zijn er vele generaties stoomtreinen nog steeds in bedrijf. De oudste locs 1,2.en 5 uit 1891 en 1892 doen het nog steeds. Ook de 2^e en 3^e generatie locs gebouwd in 1933/36 en 1992/96 brengen u nog steeds naar boven. Jammer vind ik dat men in 1975/87 de diesellocs 9/10 en 11 heeft aangeschaft op dit zo wonderschoon traject.

Alexander Lindners pioniersgeest wordt nog steeds gewaardeerd zo blijkt uit de vele duizenden bezoekers die jaarlijks naar de Rothorn Kulm gaan, voor het uitzicht, de wonderschone wandelingen of met de cabinelift af te dalen richting Sörenberg.

(Zie ook de volgende link: http://www.brienz-rothorn-bahn.ch/).

De lawine-winterstorm “Lothar” van 98/99 heeft hier enorme schade aangericht. Op de weg naar de Axalp en in de buurt van Hinterburgsee zijn enorme bomen als luciferstokjes afgebroken. Een wildernis van omgevallen- en afgeknapte bomen bleef over.

Houtsnij-kunstenaars kwamen op het idee om een sculpturenweg  aan te leggen naar de Hinterburgsee. Elk jaar komen er houtsnijders en maken van de staande stronken een fascinerend figuur.

(Zie ook de volgende link: http://www.schnitzlerweg-axalp.ch/).

De volgende beelden zijn met kettingzaag, hamer en beitel tot prachtige figuren gesneden.

Dit is nog maar een gedeelte van de prachtige beelden.

In het openluchtmuseum Ballenberg bij Brienz bevinden zich vele oude originele gebouwen uit bijna alle streken van Zwitserland. Het openluchtmuseum heeft twee ingangen, te weten: ingang oost Brienzwiler/Brünigstrasse en ingang west Hofstetten in Brienz.

Omdat een typisch Zwitserse boerderij niet bestaat door de vele verschillende culturen die het land rijk is, zijn leef- en woongewoontes aan de desbetreffende omgeving aangepast, zo ook woningen. Zo heeft bv. een boerderij of woonhuis uit Wallis een heel ander uiterlijk dan één uit de Jura of Berner Oberland.

Verder worden er demonstraties gehouden van traditionele ambachten zoals kaasmaken, weven en pottenbakken. Ook worden er speciale evenementen georganiseerd zoals; de stoomtrein van Ballenberg en markten.

Ook is deze locatie uitstekend geschikt als het een dag minder mooi weer is, geopend van midden april tot eind oktober. In de wintermaanden zijn de huizen gesloten.

(Zie ook de volgende link: http://www.ballenberg.ch/).

De wandeling van Giessbach naar Iseltwald is een lichte wandeling om even te acclimatiseren. Onderweg richting Axalp en Giessbach hebben we een prachtig uitzicht op de Brienzer zee en de Brienzer Rothorn.

Na het passeren van de stenen toegangspoort biedt een grote parkeerplaats nabij het Grandhotel Giessbach genoeg plaats om de auto te parkeren (2010 Chf 5.00 per dag) . We volgen de Höhenweg- route richting Iseltwald.

Alvorens bij Giessbach (680m) richting Iseltwald (1.30 uur) te wandelen,  gaan we eerst langs de waterval bergopwaarts. Het was Johannes Kehrli die lang geleden de Giessbach- waterval, via natuurpaden toegankelijk maakte. Het uitzicht vanaf de waterval op het Grandhotel Giessbach is adembenemend. Na het passeren van de waterval (aan de achterzijde) vervolgen we de route richting Iseltwald.

Het eerste gedeelte is een brede weg, die echter alleen doorgang biedt voor wandelaars en fietsers.

Na het passeren van Hohfluh (712m) komen we enkele prachtige boerderijen tegen. Na genoten te hebben van het prachtig uitzichtop de Brienzer Rothorn, vervolgen we de route.

De enorme vangnetten boven de N8 (van Interlaken naar Brienz) moeten ervoor zorgen dat de N8 vrij blijft van steenlawines.

Hierna verlaten we de brede weg en vervolgen de wandelroute door het bos.

We passeren Schatthüsi en buigen even af naar het uitzichtpunt Farnihubel, 10min volgens de aanwijzing. Na het passeren van een prachtige ruige kloof, met een weelde aan mooie vegetatie, komen we aan bij het uitzichtpunt Farnihubel.

We verlaten dit uitzichtspunt, door  terug te wandelen door de kloof en op de hoofdroute de aanwijzing te volgen richting Iseltwald. Als we het bos uitkomen zien we dat de wandel- en fietsroute weer samenkomen. Nabij het strandbad annex Camping wandelen we Iseltwald binnen.

Iseltwald, een idyllisch vakantieverblijf  in een van de vele hotels die dit plaatsje rijk is. Goede verbindingen naar omliggende dorpen en steden en zowaar een strandhotel, vanwaar je uit je hotelkamer op de boot kunt stappen, voor een rondvaart over de Brienzersee.

Maar het dorp heeft meer te bieden, een prachtige boulevard, kuuroord, oude huizen, oude oven en een jonge kerk. De kerk dateert uit 1936.

Op de splitsing Höhenweg en Uferweg, vervolgen we de wandelroute terug richting Giessbach langs de oeverweg, 1.20 uur volgens de aanwijzing. De oeverweg werd door de staat Bern tussen 1975-1977 aangelegd.

De vrij jonge wandelroute biedt een prachtige uitzicht over het water en de toppen aan de andere zijde van het meer. De barbecue van de plaatselijke zeilvereniging SCB mag ook dor niet-leden gebruikt worden. Vanzelfsprekend hebben clubleden voorrang, maar na aanmelding kunnen ook groepen hiervan gebruik maken.

Door een tunnel aan de oever en onder uitgehakte rotspartijen vervolgen we de route.

40 Minuten vanaf Giessbach in Glooten (580m) bevindt zich ook een picknickplaats met barbecue. De toegang naar Glooten, tussen grote rotspartijen door, levert mooie beelden op.

Bij het naderen van Giessbach, verlaat raderboot ” de Lötschberg”  het dalstation van de “Giessbach Drahtseilbahn” aan de Brienzersee, om richting Interlaken te varen.  De tijden van de kabelbaan en de boot zijn op elkaar afgestemd.

Voor ons zit er dan niets anders op om langs het “Kraftwerk Giessbach” de route te vervolgen. De laatste boot verliet 10 minuten eerder Giessbach.

“Die Giessbachbahn” (1879) is de oudste Standseilbahn van Europa. De “Seilbahn” met zijn vuurrode wagons was wereldwijd de eerste “Standseilbahn” voor toeristen. Tevens de eerste baan met een waterovergewicht aangedreven systeem. Het pendelverkeer van beide wagons beruste destijds op het principe van overgewicht, de watertanks onder de wagons werden boven vol gepompt en beneden liet men het water de Brienzersee in lopen. De “Giessbach Standseilbahn” werd door machinefabriek “Aarau von Niklaus Riggenberg” ontworpen en later door de firma Bell in Kriens omgebouwd.

Sinds 1948 wordt de aandrijving elektrisch uitgevoerd over het 1 meter brede spoor. Tegenwoordig is de “Standseilbaan” in het bezit van het Grandhotel Giessbach.

Nabij het hotel is een kuuroord, openluchtzwembad, tennisbaan, tuincomplex en voor de kinderen is er een grote speelweide.

Alpnachstad ons beginpunt naar de Pilatus. De naam is terecht: de 'gouden rondrit' geeft een spectaculair uitzicht en een grote belevenis rondom de drakenberg Pilatus. Het is in combinatie met een rondrit over her Vierwaldstättersee een prachtige dagtocht.

Gemoedelijk gaat het per tandradbaan van Alpnachstad naar de Pilatus. De steilste tandradbaan ter wereld door de loodrechte Eselswand.

Eduard Locher 1840-1910 had een geniaal idee, (voor die tijd) om een aandrijving te bouwen voor de steilste tandradbaan van Europa (48%), welke in 1889 werd geopend "De Pilatus".

Met een hoogte van 2132m troont de Pilatus boven Centraal-Zwitserland. Op heldere dagen zijn 73 alpentoppen te zien en 900 plantensoorten te ontdekken.

Tevens ligt op de Pilatus de langste zomerrodelbaan van Zwitserland. Nadat de kinderen zich vermaakt hadden met het rodelen, verlaten we de Pilatus. Aan de noordzijde bevindt zich een kabelbaan naar Luzern.

In Kriens het dalstation van de kabelbaan ga je  met de bus naar Luzern en vervolgens over het Vierwaldstättersee terug naar Alpnachstad.

Langs prachtige dorpjes aan het water en goed verzorgde rondvaartboten gaan we o.a. via St. Niklausen, Kastanienbaum, Kehrsiten, Hergiswil, Stansstad terug richting Alpnachstad.

(zie ook het verhaal onder Berghutten: Ahornhütte).

Na een lange maar volmaakte dag zijn we met de boot terug in Alpnachstad. Nadat deze zich heeft afgemeerd gaan we via een tunnel onder de autoweg door en komen weer uit bij het dalstation van de Pilatus.

(Zie ook de volgende link: http://www.pilatus.ch/).

De “Glasi Hergiswil” is nog steeds de enige glasfabriek in Zwitserland en is zeker een bezoekje waard. Glas speelt hier als industrieel, ambachtelijk of kunstzinnig product nog altijd een belangrijke rol. In Hergiswil kan men kijken naar de glasblazer, verder is er een museum over glas, een tentoonstelling en het enige glazen labyrint van Zwitserland.

De glasindustrie in Zwitserland kent een rijk verleden:

De oudste resten van glashutten dateren uit de 18^e eeuw en bevonden zich ten zuidwesten van Hergiswil, te weten; Kemmeriboden, Harzersboden, Sörenbergli 1760-1769, Südel, Egglenen 1768-1781, Kragen 1781-1837, Torbach 1837-1869, Glashütten en Enziloch. Bovendien werd er door een glasmeester uit het Zwarte Woud van 1741-1781  glas gemaakt aan de Grossen Fontannen (gemeente Romoos). Hij was ook eigenaar van zuidelijker gelegen glashutten Kemmeriboden en Harzersboden in de Emmentaler gemeente Schangnau.

De glasindustrie is als sinds de 14de eeuw in het Beierse Woud gevestigd. De gebroeders Josef, Peter en Michael Siegwart von Windberg uit St. Blasien in het Zwarte woud waren in die tijd de grootste glasmeesters. Zij ontvingen in 1723 van de Luzerner Raad een vergunning om een glashut in te richten op Alp Hirsegg, in Südel bij Sörenberg. Dit was het begin van de glasindustrie in Zwitserland.

In de 18^e eeuw waren er nog geen wegen in het Mariental en Sörenberg, laat staan de Glaubenbielenpass. Het materiaal moest via muilezelpaden en beken getransporteerd worden. De meeste glashutten lagen ver afgelegen in het bos. De reden is de aanwezigheid van zowel de grondstof kwarts als hout en water, die onontbeerlijk waren voor de productie. De eerste glashutten waren mobiel: zodra het hout voor de productie van potas in de omgeving op was, werd de hut afgebroken en elders weer opgebouwd. Er werden duizenden kubieke meters hout verbrand om de glasovens op temperatuur te houden. Een voorbeeld; de glashut in Egglenen in de buurt van Flühi verbruikte rond 1770, 4800m3 hout per jaar.

Het glas uit de omgeving van Flühli (Flühligläser) werd veelal gebruikt als tafelservies, cilindrische flessen, bekers, kelkglazen, wijnflessen en kruiken. Het werd met emailleverf beschilderd en ingebrand. De afbeeldingen, o.a. bloemmotief, dieren, personen en spreuken kan men op verschillende glassoorten aantreffen. De Flühligläser werden in helderglas, mangaanglas (violet), kobaltglas (blauw), en in opaalglas (wit) vervaardigd.

Ook werd het glas hergebruikt een voorbeeld hiervan is het bekende insectenglas. Lastige insecten werden aangetrokken door een zoete vloeistof, konden eenmaal in de fles geen uitweg meer vinden en vonden daar de dood.

In de 19^e eeuw werden er nieuwe typen karaften met wijnglazen gefabriceerd, deze werden alleen geslepen en geëmailleerd. Vaak rijkelijk beschilderd en met goudkleurig rand, hetgeen prachtig uitkwam wanneer de wijnkaraft en glazen gevuld waren. Dit sierraad diende voor feestelijke aangelegenheden in huislijke sfeer.

In 1818 werd de productie van glas naar Hergiswil aan het Vierwoudstrekenmeer verplaatst.

Hout uit het Pilatus gebied werd gebruikt en het Vierwoudstrekenmeer diende als aanvoer van grondstoffen. De productieprocessen werden verder uitgebreid en nog economischer geïndustrialiseerd, omdat de concurrentie in die tijd moordend was. In 1975 nam Roberto Niederer de glasfabriek in Hergiswil over, een eeuwen oude traditie van hoogwaardig glas gaat hier een nieuwe toekomst tegemoet. 

Luzern de hoofdstad van het gelijknamige kanton en wereldberoemd toeristisch centrum. Gelegen aan de noord westelijke bocht van het Vierwoudstedenmeer. Het voornaamste toeristische centrum is het gedeelte ten noorden van de grote "Seebrücke" die over de Reuss loopt. Deze rivier verlaat hier het meer.

In de directe omgeving ligt de Kapellbrücke, een overdekte houten brug uit 1331 met tussen de dakspanten prachtige beschilderingen van ene Heinrich Wägmann (1600). De brug uit 1331 was een onderdeel van de vestingstelsel, werd in 1993 door brandstichting verwoest en in april 1994 feestelijk heropend. Aan de brug zit een historische watertoren uit 1300. Wandelen we in westelijke richting stroomafwaarts, dan komen we de Spreuerbrücke tegen, eveneens een overdekte houten brug uit 1407, met tussen de dakspanten de beroemde dodendans. Het kaf (Spreu) van het koren werd door de stads molenaars vanaf de brug in de Reuss gegooid, vandaar de naam Spreuerbrücke.

Bezienswaardigheden zijn verder o.a. het Raadhuis, de Hofkirche, de eerste grote Barokkerk van Zwitserland, Franciscanenkerk, oude stadsmuren en het grootste verkeersmuseum van Europa.

In het “Verkehrshaus der Schweiz” kan men onder anderen de volgende bezienswaardigheden bezoeken: ruim 50 locomotieven en wagons, de eerste Zwitserse trein uit 1847, vele oldtimers en vliegtuigen, waaronder de dubbeldekker die in 1910 over het Meer van Genève vloog, een fraaie Zwitserse film geprojecteerd op een 360 graden scherm en een planetarium.

Het Löwendenkmal dat uit de zandstenen wand is gehakt, is een monument ter nagedachtenis aan de 786 leden van de Zwitserse garde, die tijdens de Franse Revolutie de dood vonden. De stervende leeuw van Luzern bestaat uit een 9 m. lange liggende leeuw, die een afgebroken speer in het lichaam heeft en met in zijn klauw het Bourbons wapenschild. 

Naast het Leeuwenmonument is de ingang van de Gletschergarten een uniek monument uit de laatste ijstijd.

Ongetwijfeld zullen we belangrijke gebouwen vergeten zijn maar het geeft al een indruk om deze stad zeker een keer te bezichtigen.

(Zie ook de volgende link: http://www.luzern.ch/).